қизил — луғат мақоласи

Изоҳли луғат

қизил

1. Қон рангидаги; қирмизи, алвон.

Қизил муқовали китоб. Қизил кўйлак. Қизил қалам. Қизил олма.

Патнисда тўртта кулча, икки бош қизил чиллаки ва бир бош қуш чўқиган қандайдир оқ узум бор эди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. от Юзнинг, баданнинг шу тусга мойил ранги; қизиллик.

Унинг юзидаги қизилга яна қизил қўшилди. — Ойдин, Ўзидан кўрсин

Ширинзабоновнинг юзига қизил югурди. — Муштум

3. кўчма с.т. Вино.

Сиз ҳар вақт Жамол-бой акам билан чўқиштирасиз, бизга жўра бўлинг, қизил ичинг! — Ойбек, Танланган асарлар

4. кўчма эск. Октябр инқилоби, шўро тузуми, армиясига оидликни билдирадиган сўз сифатида қўлланган.

Қизил армия. Қизил аскар. Қизил тўй. Қизил матбуот. Қизил чойхона. Қизил карвон. Қизил гвардия.

Қизил ари
Қизил гул 1. Қизил рангда очиладиган ҳар қандай гул; Ёз гулшани қизил гул, Халқим қилур намойиш. — С. Абдулла;
Қизил китоб Ёʻқолиб бораётган ёки ёʻқолиш хавфида бўлган ноёб ўсимлик ва ҳайвон турларини қайд қилувчи давлат ҳужжати. Халқаро қизил китоб. Ўзбекистон қизил китоби.
Қизил лавлаги

қизил И

1. красный

қизил. олма красное яблоко

қизил. юлғуннинг тагида Қизларгул опам ётибди под багряным тамариском сестра Кизларгуль сидит (Фазан)

2. фольк. золото, золотая монета

қизил. кўрса, Хизр ёʻлдан чиқар (букв. увидев золото, даже пророк Хызр может сбиться с правильного пути) богатство сбивает людей с истинного пути

қизил. сўз (одам) всезнайка, хвастун
қизил. қор ёққанда когда выпадет красный снег; соотв. когда рак на горе свистнет
қизил. қон одам вспыльчивый человек