мухаммас

1. эск. айн. Бешбурчак.

2. ад. Беш мисрадан тузилган, ўзига хос қофияланишга эга бир неча банддан иборат шеърий жанрлардан бири.

н мат. pentagon

Беш мисрадан иборат бўлган шеър.MUHAMMES

Лирик турга мансуб классик адабиётда ҳам, ҳозирги давр адабиётида ҳам мавжуд шеърий жанрлардан бири. Мухаммас беш мисрадан тузилган бир неча бандлардан иборат бўлиб, а-а-а-а-а, б-б-б-б-а ва ҳ.к. тарзида қофияланади. Мухаммас икки хил бўлади: 1. Мустақил мухаммаслар. Бундай мухаммаслар Шарқ адабиёцҳунослигида «табъи худ мухаммас» деб юритилади. Улар классик адабиётда жуда кўп учрайди. Навоийнинг бир мухаммасидан келтирилган қуйидаги банд табъи худ мухаммасга мисол бўла олади: ...Гар мени мажнуни шайдо нўя қилсаи баҳр-у бар, Ёʻқса шаҳру куй аро ҳар ён югурсам бехабар, Демагиким, ҳар эшикка невчун айлабсан гузар, Эй пари, гар телбараб бўлмиш Навоий дарбадар, Бу дурур мақсуд ангаким, истагай ҳар ён сени. 2. Бирор шоир ғазалига боғланган мухаммас. Бундай мухаммаслар тахмис деб юритилади. Тахмисни шоир ўзга шоирлар ижодидаги бирор ғазалдан таъсирланиш натижасида яратади ва мухаммасда ўша ғазалдаги фикр ривожлантирилади, ўз даври ёки шароитига мослаштирилади. Тахмисда ҳар бир банддаги дастлабки уч мисра мухаммас боғловчи шоирга тааллуқли бўлса, кейинги икки мисра ғазал эгасига тааллуқлидир. Ўзбек адабиёти тарихида тахмис жуда ҳам кўп яратилган. Ўзбек совет шеъриятида эса Ҳабибий, Чархий, С. Абдулла, Васфий, Чустий, Э. Воҳидов, А. Орипов, Омон Матжон, Жамол Камол, Ойдин Ҳожиева каби шоирлар бу жанрда муваффақият билан асарлар яратишди., мухаммас