Мустезад

Klassik sheʼriy shakllardan biri boʻlib, asosan gʻazalga oʻxshab qofiyalanadi. Biroq oʻzining misra tuzilishi jihatidan gʻazaldan farq qiladi, yaʼni har bir misradan soʻng shu misradagi ikki ruknga teng qisqa misra ham keltiriladi va bu qisqa misra gʻazal tartibida butun mustazod davomida mustaqil qofiyalanishga ega boʻladi. Qisqa misralar, odatda, oʻzi ergashib kelgan misradagi fikrni davom ettiradi, taʼkidlaydi va xulosalaydi. Navoiy oʻzining «Mezonul-avzon» asarida mustazod asosan turkiy xalqlar poeziyasidagi sheʼriy shakllardan biri ekanligini va bunday sheʼr maxsus vaznda yaratilishini, oʻziga xos tuzilishga ega ekanligini koʻrsatib oʻtgan. Quyida Navoiyning bir mustazodidan parcha keltiramiz: Bordim bu sahar dayri fano sori urub gom, maxmur shabona, Tortar edi har lahza sabuh ahli ichib jom, noqusi mugʻona. Kim dayri xarobot orakim bor esa maxmur koʻptung dogʻi boʻlduk Ichmakka sabuh ahli bila bodai gulfom bu sori ravona. Mustazod xalq sheʼri zaminida yuzaga kelgan boʻlib, keyinchalik yozma adabiyotga oʻtgan. Oʻzbek klassik shoirlari uning goʻzal namunalarini yaratganlar. Eng koʻp mustazod yaratgan oʻzbek shoiri Mashrabdir. Keyinchalik Ogahiy ijodida mustazodning yangi shakli yuzaga kelgan., mustazod