Мустезад

Классик шеърий шакллардан бири бўлиб, асосан ғазалга ўхшаб қофияланади. Бироқ ўзининг мисра тузилиши жиҳатидан ғазалдан фарқ қилади, яъни ҳар бир мисрадан сўнг шу мисрадаги икки рукнга тенг қисқа мисра ҳам келтирилади ва бу қисқа мисра ғазал тартибида бутун мустазод давомида мустақил қофияланишга эга бўлади. Қисқа мисралар, одатда, ўзи эргашиб келган мисрадаги фикрни давом эттиради, таъкидлайди ва хулосалайди. Навоий ўзининг «Мезонул-авзон» асарида мустазод асосан туркий халқлар поезиясидаги шеърий шакллардан бири эканлигини ва бундай шеър махсус вазнда яратилишини, ўзига хос тузилишга эга эканлигини кўрсатиб ўтган. Қуйида Навоийнинг бир мустазодидан парча келтирамиз: Бордим бу саҳар дайри фано сори уруб гом, махмур шабона, Тортар эди ҳар лаҳза сабуҳ аҳли ичиб жом, ноқуси муғона. Ким дайри харобот ораким бор эса махмур кўптунг доғи бўлдук Ичмакка сабуҳ аҳли била бодаи гулфом бу сори равона. Мустазод халқ шеъри заминида юзага келган бўлиб, кейинчалик ёзма адабиётга ўтган. Ўзбек классик шоирлари унинг гўзал намуналарини яратганлар. Энг кўп мустазод яратган ўзбек шоири Машрабдир. Кейинчалик Огаҳий ижодида мустазоднинг янги шакли юзага келган., мустазод