МАКРОНЕОДНОРОДНОСТ — Макроҳархиллилик

МАКРОНЕОДНОРОДНОСТЬ — Макроҳархиллилик

1. коллектор ва ноколлекторнинг қатлам майдони чегарасида (горизонт, ишлатиш объектида) тарқалиши. М., асосан, икки кўринишда: 1) маҳсулдор қатламни горизонт ва қатчаларга ажралишида; 2) айрим қатлам ва қатчаларни узуқ-узуқ бўлиб тарқалишида намоёнланади. Кесимнинг табақаланиш коэффициенти билан тавсифлаш мумкин: $\text{k}_{\text{т}} = \left( \sum l_i \right) \!\! / n$ , бунда $l_i$ — $i$ қудуқ коллектордаги қатчалар сони; $n$ — қудуқлар сони. Шунингдек, кесимнинг М.гини ифодалашда қумлилик коэффициентидан ҳам фойдаланилади: $\text{K}_{\text{к}} = [\sum \left(\text{h}_{\text{с}} / \text{h}_{\text{у}}\right)] / \text{n}$, бунда $\text{h}_{\text{с}}$ — алоҳида қудуқдаги қатламнинг фойдали қалинлиги; $\text{h}_{\text{у}}$ — ўша қудуқдаги қатламнинг умумий қалинлиги; $\text{n}$ — қудуқлар сони. $\text{K}_{\text{т}}$ ва $\text{K}_{\text{к}}$ бирга ишлатилганда кесимнинг М. ҳақида тасаввур қилиш мумкин. $\text{K}_{\text{т}}$ қанча кўп, $\text{K}_{\text{к}}$ эса кам бўлса, М. шунча юқори бўлади. Қатламнинг М.гини майдон бўйлаб тавсифлашда сифат белгиси сифатида статистик мажмуанинг дисперсияси $\sigma^2$ ишлатилади. Бунинг ёрдамида қатламларнинг майдондаги изчиллиги баҳоланади. $\sigma^2 = \text{w}(1-\text{w})$, бунда $\text{w}=\text{n}_{\text{l}}/\text{n}$; $\text{n}_{\text{l}}$ — коллекторлар бор қудуқлар сони; $\text{n}$ — ковланган қудуқларнинг умумий сони. М.нинг тавсифи сифатида литологик боғлиқлик коэффициенти $\text{K}_{\text{боғ}}$ дан фойдаланилади. Коэффициент икки қатлам коллекторларининг туташиш даражасини баҳолайди: $\text{K}_{\text{боғ}} = \text{F}_{\text{боғ}} / \text{F}$ , бунда $\text{F}_{\text{боғ}}$ — туташган участкалар майдонларининг йиғиндиси; $\text{F}$ — уюмнинг умумий майдони. М. ни ўрганиш қуйидаги масалаларни ечишда муҳим роль ўйнайди; — қатлам чегарасида нефть ва газ омбори бўлиб хизмат қиладиган мураккаб геологик жинсларнинг шаклини аниқлаш; — қатчалар қўшилиши натижасида пайдо бўладиган ноколлекторлар ва коллекторларнинг катта қалинликда бўлган участкаларни аниқлаш; — кондан фойдаланиш ишларини лойиҳалашда чиқариб олувчи ва ҳайдаш қудуқларининг жойлашишини асослаб бериш; — сув-нефть туташ юзаси қийин ва фаол кўтариладиган участкаларини аниқлаш; — уюмни ишлашда нефть ва газни бир қатламдан иккинчисига оқиб ўтадиган жойини аниқлаш; — уюмни ишлашга жалб қилиниш даражасини башоратлаш. Маҳсулдор қатламларнинг М.гини мукаммал ўрганиш кўп сонли қудуқлар ковлангандан кейин амалга оширилади. Ҳозирги вақтда қатламларнинг М. геологик-геофизик, тажриба, тадқиқотлар ва гидродинамик методлар билан ўрганилмоқда. Математик статистика усуллари ҳам кенг қўлланилмоқда.