ВОДООБМЕН — Сув алмашинуви

ВОДООБМЕН — Сув алмашинуви

1. биринчи гидрогеологик циклнинг седиментацион босқичи давомида коллекторларда С.а. бошланади, бир турдаги сувлар бошқа турдаги сувлар билан ўрин алмашинади, яъни қумли қатлардаги сувлар гил жинслардан сиқиб чиқарилаётганлари билан алмашинади ва седиментацион С.а. юзага келади. Биринчи гидрогеологик циклнинг инфильтрацион босқичида С.а. бошқача шакл олади, бунда седиментацион сувлар инфильтрацион сувлар билан ўрин алмашади. Бу инфильтрацион С.а. дейилади. Бу жараёнлар маълум бир кўриниш ва миқдорда иккинчи гидрогеологик циклда ҳам давом этади. Маълум бир шароитда, ҳар қандай геологик даврда қатламдаги сувнинг тўлиқ алмашинуви содир бўлиши мумкин. Қатламдаги эркин сувни маълум бир вақт чегарасида тўлиқ алмашинуви С.а. цикли деб аталади. С.а. циклининг давомийлиги ер ости сувларининг оқим тезлиги ва умумий ҳажмига боғлиқ ҳолда турлича бўлади. С.а. кўрсаткичи сифатида сув алмашинуви коэффициентидан фойдаланилади. Бу коэффициент сувли қатлам (мажмуа)дан оқиб ўтган ер ости сувларининг йиллик сарфини (q) қатламдаги сувнинг умумий миқдорига (Q) нисбати орқали топилади: $K_0 = \frac{q}{Q}$. Агар йиллик сарф $10^6$ м³, сувнинг умумий миқдори $10^{11}$ м³ бўлса, у ҳолда сув алмашиниш коэффициенти $10^{-5}$ га тенг бўлади, яъни С.а. цикли муддати 100 минг йил бўлади. С.а. цикли давомийлиги гидрогеологик цикл муддатидан ҳам кам, ҳам кўп бўлиши мумкин. Агар С.а. цикли муддати янги инфильтрацион босқич муддатидан кам бўлса, қатламдаги ҳамма сувлар янги инфильтрацион сув ҳисобланади.