Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati
-
(гр. tropos — айланиш сўзидан) — кўчим, троп. Бирор нарса ёки ҳодисани ифодалаш учун сўз ёки сўз бирикмаларининг ўз маъносидан бошқа маънода қўлланишини англатувчи тушунча. Кўчма маънода қўлланилган сўзнинг ўз ва кўчма маъносининг муносабати ҳамда уларнинг нарса ёки воқеликка бўлган муносабатига қараб кўчимлар бир неча турларга бўлинади. Улардан энг асосийлари: метафора (қ.), метонимия (қ.), синекдоха (қ.), аллегория (қ.), литота (қ.), символ (қ.) ва ҳ.к. Бизнинг онгимизда қандайдир хусусиятлари, белгилари билан бир-бирига яқин бўлган икки нарса ёки ҳодисани чоғиштириш, ўхшатиш тропларга асос қилиниб олинади. Бошқача айтганда, бирор нарса ёки воқеа-ҳодиса ҳақида аниқ, ёрқин тасаввур ҳосил қилиш учун унга бошқа бирор нарса ёки воқеанинг белгиси кўчирилади, ўхшатилади. Кўчим умуман тилга хос ҳодиса бўлиб, у сўзнинг қўлланиш доирасини, унинг маъно товланишларини бойитади. Шунинг учун кўчимларнинг бадиий нутқда ишлатилиши ифодалиликни, таъсирчанликни оширишга, тасвирланаётган воқеа-ҳодисани равшанроқ баҳолашга ёрдам беради. Кўчим туфайли бадиий нутқнинг турли стилистик вазифалари кучаяди. Шунинг учун ҳам кўчимлар жонли тил билан бирга, бадиий адабиётда ҳам ғоят кенг қўлланиладиган махсус тасвирий воситалардир.
Maqoladagi xato haqida xabar berish
