Адабиёцҳунослик терминларининг изоҳли луғати
русча
-
типиклаштириш. Бадиий адабиётнинг энг муҳим проблемаларидан бири бўлиб, типиклик каби, типиклаштириш ҳам тарихий категориядир. Синкретик ижод даврида қадимий кишилар, ўз тотемларининг расмини чизиб, ўз дунёқарашларини типиклаштирганлар. Улар ҳайвонларни ҳам, ўсимликларни ҳам онгли ва жонли деб билганлар. Бундай қараш улар яратган эртаклар, ижро этган ўйинларда, маросимларда ўз ифодасини топган. Замонавий адабиётда типиклаштириш ёзувчининг дунёқараши, ғоявий йўналиши, савияси ва таланти билан боғлиқ. Адабиётда типиклаштиришнинг бир неча усули мавжуд. Бу усуллардан энг кенг қўлланиладигани умумлаштириш ва прототип орқали типиклаштиришдир. Ёзувчи ҳаётдаги қатор ҳодиса ва кишиларни кузатиб, уларга хос умумий хусусиятларни бир образ орқали тасвирласа, бундай типиклаштириш умумлаштириш йўли билан типиклаштириш дейилади. Агар ёзувчи ҳаётдаги бир ёки бир неча шахсни кузатиб, шу асосда образ яратса, бундай типиклаштириш прототип орқали типиклаштириш саналади. Бадиий асарларда ижобий ва салбий образларни типиклаштириш ўзига хос йўсинда амалга оширилади. Типиклаштиришда муболаға ва бўрттириш катта аҳамиятга эга. М. Горький: «Мен адабий асарда ёмонни яна ҳам ёмонроқ, разил одамни яна ҳам разилроқ, мунофиқни яна ҳам мунофиқроқ кўрсатишни лойиқ кўраман», деган эди.
Мақоладаги хато ҳақида хабар бериш
