Стихотворная строфа
ruschaСтихотворная строфа
гр. strophe — бурилиш, муйилиш сўзидан
sheʼr bandi. Mazmunning shartli tugalligi bilan farqlanuvchi sheʼr misralari yigʻindisi boʻlib, u poetik fikr, ritm jihatidan tugal boʻlgan va qofiya tartibi bilan birlashgan sheʼr boʻlaklaridan tashkil topadi. Misralar miqdoriga koʻra sheʼr bandlari turlicha boʻladi: a) distix — ikkilik; b) terset — uchlik; v) katren — 1) toʻrtlik, 2) beshlik; g) sekstina — oltilik; d) oktava — sakkizlik; ye) nona — toʻqqizlik; j) detsina — oʻnlik va h.k. Odatda, shoir oʻz asarining xarakteriga qarab band tanlaydi. Kichik lirik sheʼrlar ikkilik yoki toʻrtliklardan iborat boʻladi. Masalan, A. S. Pushkin oʻz ijodida ikkilik banddan tortib murakkab oʻn toʻrt misrali bandgacha foydalangan. Uning «Yevgeniy Onegin» sheʼriy romanida qoʻllangan oʻn toʻrt misrali sheʼr bandi asar nomiga nisbat berilib onegincha band yoki onegincha strofa (q. Oneginskaya strofa) deb ham yuritiladi. Oʻzbek poeziyasida ham turli band qurilishlari mavjud. Klassik poeziyada turli band qurilishlari boʻlib, maxsus nomlar bilan atalgan. Ikki misrali band masnaviy, uch misrali — musallas, toʻrt misrali — murabbaʼ, besh misrali — muxammas, olti misrali — musaddas, yetti misrali — musabbaʼ, sakkiz misrali — musamman, oʻn misrali — muashshar deb yuritiladi. Bundan tashqari juda murakkab bandli — «tarkibband» va «tarjiʼband» sheʼr turlari ham boʻlgan. Navoiyning «Xamsa» asaridagi barcha dostonlar ikki misrali band — masnaviy bilan yozilgan. Sovet poeziyasida xalq ogʻzaki poetik ijodi va klassik poeziyadagi band qurilishi davom ettirilgani holda, yangicha band qurilishlari ham bunyod etildiki, buni H. Hakimzoda, H. Olimjon, Gʻ. Gʻulom, Mirtemir va h.k. ijodida yaqqol koʻrish mumkin.