saga

saga ʼsɑ:gə

saga ʼsɑ:gə

Сага

1. (скандинавча saga — қисса сўзидан) — сага. Қадимги скандинавияликлар ва ирландларнинг қаҳрамонлик достони. Сагалар дастлаб қадимги кельт қабилаларида яратилган. Бу қабилалардаги қўшиқчилар бардлар ва филидларга бўлинган. Бардлар лирик поэзия, филидлар эса эпик поэзия билан шуғулланганлар. Сагаларнинг яратилиши филидлар фаолияти билан боғлиқ. Филидлар эпик ҳикояларни системалаштириб, уларда қабила ҳаёти, урф-одатини бадиий ифода эта бошлаганлар. Филидларнинг ўтмиш саргузаштлари ҳақидаги ҳикоялари насрий йўл билан баён қилингани учун сага номини олган. Кейинча сагаларга шеърий парчаларни киритиш одат бўла бошлаган. VII—VIII асрларда ирланд сагаларини ёзиб олган монахлар уларга христианликнинг ақидаларини сингдирмоқчи бўлганлар. Шунга қарамай, ирланд сагаларида маъжусийликка хос ақида ва одатлар ифодаси сақланиб қолган. Ирланд сагалари Ғарбий Европа адабиётига сезиларли таъсир кўрсатган. Илк ўрта асрларда Скандинавия мамлакатлари — Дания, Швеция, Норвегия ва Исландияда эдда қўшиқлари, скальдлар поэзияси билан бир қаторда прозаик қиссалар — сагалар ҳам кенг тарқалди. Скандинавия адабиётида сагалар асосан X—XIV асрларда яратилган. Бу сагаларда тарихий ва маиший воқеалар билан бир қаторда денгиз саёҳатлари, қаҳрамонлик эртаклари ҳам ўз ифодасини топган. Ҳозирги вақтда исланд ва норвег адабиётида тарихий ёки қаҳрамонлик темасидаги повесть, ҳикоя, эртаклар сага деб юритилади. Бундай сагалар асосан насрда ёзилади, лекин уларда шеърий парчалар ҳам учраб туради.