prototip
прототипprototip
ad. Badiiy obraz yaratishda yozuvchiga manba, namuna boʻlgan real shaxs.
Shunisi diqqatga sazovorki, tomoshabinlar asarni yaxshi tushunishlari uchun har bir kartina oldida jonli prototiplar turardi. — S. Ahmad, Yulduz
prototip
n adab. prototype
Прототип
- (гр. prototypon — образ асосидаги шахс сўзидан) или прообраз — прототип ёки прообраз. Бирор бадиий асардаги образ учун асос бўлган шахс ёки адабий персонаж. Прототипнинг ҳаётийлигини аниқлаш масаласи бадиий адабиётнинг, айниқса, реалистик адабиётнинг ҳаёт билан боғлиқлигини кўрсатувчи муҳим хусусиятдир. Совет адабиёти тарихи жуда ҳам кўп прототипли образларга эга бўлиб, улар мамлакатимизда совет ҳокимиятини барпо этиш ва мустаҳкамлаш шароитида ёки Улуғ Ватан уруши даври воқеаларининг типик вакиллари асосида юзага келган. Масалан, М. Горькийнинг «Она» романидаги П. Власов образининг асосида ётувчи П. Золомов шахси, Д. Фурмановнинг «Чапаев» повестидаги бадиий образ ва тарихий Чапаев, М. Алигернинг «Зоя» поэмасидаги образ ва тарихий Зоя, А. Фадеевнинг «Ёш гвардия» асари қаҳрамонлари, Ҳ. Олимжоннинг «Зайнаб ва Омон» поэмаси қаҳрамонининг тарихий Зайнаб Омонова билан боғлиқлиги бундан далолат беради. А. Қаҳҳорнинг жуда кўп асарлари ҳам ўзларининг прототипларига эга. Прототип асосида образ яратишда ёзувчи конкрет тарихий шахсдан шундайича нусха кўчирмай, балки ўз маҳорати доирасида унинг энг муҳим, энг етакчи томонларини олади, холос. Айрим ҳолларда ёзувчи бир прототипдаги ҳаётий материални бошқа шунга ўхшаш ҳаётий материаллар ҳисобига бойитади. Шунинг учун ҳам реалис-
прототип
- прототип