pastoral

pastoral ʼpa:st(ə)r(ə)l

Пастораль

1. (лат. pastoralis — чўпонга алоқадор сўзидан) — пастораль. XIV—XVIII асрларда Европада кенг тарқалган адабий жанрлардан бири бўлиб, ўз характери жиҳатидан буколика поэзиясига яқин туради. Пасторалда ташвишсиз, оромбахш чўпонлар ҳаёти тасвирланади. Пастораль янги Европа адабиётида XVI—XVII асрларда Ғарбда, хусусан Францияда, XVIII асрда эса Россияда кенг тарқалди. Қадимги буколикалардан пастораль бузилган шаҳар ҳаётига маънавий пок қишлоқ ҳаётини қарши қўйишни қабул қилиб олди. Буколикадаги шартлилик бир оз кучайтирилди, оддийлик ва табиийлик бўрттириб тасвирланди. Бинобарин, пасторалда ҳамма нарса шартли; давр ижтимоий тенгсизликлардан холи аллақандай олтин аср; қаҳрамон — ақлли, доно, иффатли чўпон ёки чўпон қиз; вазият, шароит — лаззатли меҳнат ва тинч чайладаги ҳаёт, эркаловчи кўркам табиат ва ҳ. к. Шартлиликнинг бу қадар мавқе эгаллаши пасторалда буколикадаги стихияли реализмнинг сақланиб қолишига монелик қилган ва натижада бу реализм пасторалда умуман ўрин тополмаган. Пасторалнинг жанр жиҳатидан шакллари ҳам хилма-хил бўлиб, у поэма, роман, драма каби кўринишларга эга. XIX асрга келиб буколиканинг кўриниши бўлган пастораль инқирозга учради, адабий процессдан чиқиб кетди. Бироқ ҳозирги адабиётшуносликда пастораль термини кесатиш маъносида, тилёғламалик ва манфаатбинликка ўралган мутеликка нисбатан қўлланилади.