Нефт ва газ саноати изоҳли луғати
русча
-
мантиядаги моддаларнинг юқорига кўтарилишдан кристалланиб ҳосил бўлган гарцбургитлар ва дунитлар; қаттиқ ҳолатдаги жинсларда пластик ва мўрт деформациялар белгилари мавжуд, сейсмик тўлқинлар тезлиги 8,1—8,2 км/с, қалинлиги 10—12 км. О.п. кесими астеносфера моддалари таркибига кирувчи плагиоклазли, оливин-пироксенли, шпинелли, гранитли лерцолитлар билан тўшалган. Океан тоғ тизмаларининг ўқ зонасида ҳаракатланаётган гидротермал эритмалар таъсирида спилитланиш, цеолитланиш, амфиболитланиш, серпентинланиш, яшил сланецлар ҳосил бўлиш, пумпеллитланиш жараёнлари ривожланади. Натижада, О.п. жинслари гидратланади, кремнийлашади, ишқорланади ва литофиль элементлар билан бойийди. Сув ости гидротермал гейзерларининг отилишидан таркибида металлар бўлган чўкиндилар ҳосил бўлади, улар О.п.нинг 1- ва 2а-қатлари таркибида учрайди. О.п. учун чизиқли турдаги магнит аномалияси хосдир. Аномалия мусбат ва манфий белгили кучланишларнинг алмашинишидан ҳосил бўлиб, бир хил йўналишдаги тор йўл-йўл зоналарни юзага келтиради. Йўл-йўл магнит аномалияси океан ўрталиқ тоғ тизмаларининг ўқ қисмига нисбатан параллел ва симметрик жойлашади. Бундай кўриниш Дунё океан тубининг жуда катта майдонлари учун хос бўлиб, Ернинг магнит майдони геометриясини шакллантиради. О.п. параметрларининг (таркиби, қатланиши, метаморфизми, қалинлиги ва ҳ.к.) майдон бўйлаб сақланиши, океан ўрталиқ тоғ тизмаларидан узоқлашган сари пўст ёшининг улгайиши, О.п. жинсларига нисбатан магнит майдони геометрияси ва характери,унинг континентал пўст билан латераль (ёнлама) бирикиши О.п. нинг пайдо бўлишини плитотектоник моделини тузиш имконини беради. Ушбу моделга биноан О.п. океан ўрталиқ тоғ тизмаларининг ўқ-рифтогенез зонасидан кўтарилаётган мантия моддаларининг иссиқликни тез йўқотмасдан секин совиши жараёнида тўпланишидан, ҳамда плиталарнинг дивергент чегараларида базальтли магманинг қотиши ва кристалланишидан ҳосил бўлади. Океан туби спрединги таъсирида янги ҳосил бўлган пўст дастлаб пайдо бўлган жойидан ўзида мужассамлашган параметрларни сақлаган ҳолда узоқлаша бошлайди. Бу модель литосфера плиталари ҳаракати тезлиги ва йўналишини ҳисоблаш имконини беради.
Мақоладаги хато ҳақида хабар бериш
