Научно-фантастическая литература

ilmiy-fantastik adabiyot. Fan va texnika taraqqiyoti istiqbollarini, inson, tabiat sirlarini qanday ochib berishini qiziqarli tarzda, xayoliy voqealar yordamida aks ettiruvchi badiiy asarlar. Bunday asarlar asosida yotgan ilmiy fantastikaning xarakteri baʼzan haqiqatga juda yaqin boʻlsa, baʼzan ilmiy jihatdan notoʻgʻri boʻlishi ham mumkin. Shuningdek, ayrim asarlarda ilmiy fantastika fan va texnika taraqqiyoti natijasida qoʻlga kiritilishi muqarrar boʻlgan ilmiy qarashlardan iborat boʻlsa, baʼzan hech qachon amalga oshmaydigan xayoliy uydirma boʻlib qoladi. Oʻz gʻoyalarini targʻib qilish maqsadida fanning turli sohalaridagi olimlar ham ilmiy-fantastik adabiyotga murojaat etganlar. Masalan, rus aviatsiyasining otasi K. E. Siolkovskiy, akademik Obruchev bir nechta fantastik roman yozganlar. Ilmiy-fantastik asarlar ijod etuvchi yozuvchilar fan va texnika taraqqiyotiga turlicha munosabatda boʻladilar. Masalan, Jyul Vern (1828—1905) oʻzining koʻpgina asarlarida tabiatshunoslik va texnika fanlari insoniyatni olijanoblikka olib keladi, deb qaragan boʻlsa, ilmiy-fantastik adabiyotning ikkinchi bir buyuk namoyandasi Gerbert Uels oʻz asarlarida fan va texnika taraqqiyoti yutuqlari bilangina chegaralanib qolmaydi, balki ilmiy-texnik revolyutsiya jarayonida shaxsning maʼnaviy kamoloti kabi masalalarni ham qamrab oladi. Hozirgi paytda fan va texnikaning mislsiz rivojlanishi ilmiy-fantastik adabiyotning gurkirab oʻsishiga zamin yaratdi. Ilmiy-fantastik yozuvchilar safi kengaydi. Kapitalistik mamlakatlarda ham ilmiy-fantastik adabiyot rivojlangan boʻlib, ularda koʻproq pessimizm, fan va texnika taraqqiyoti orqali inson yuragiga qoʻrquv solish kabi gʻoyalar targʻib qilinadi. Ilmiy-fantastik adabiyot, klassik adabiyotdagi ayrim motivlarni hisobga olmaganda, asosan sovet davrida yuzaga keldi. Oʻzbek yozuvchilaridan Hojiakbar Shayxov («Rene jumbogʻi», «Olis sayyorada», «Ajib yulduzlar»), Gʻani Jahongirov («Oyga uchish», «Quyosh farzandi»), Obid Akramxoʻ-