Научно-фантастическая литература

илмий-фантастик адабиёт. Фан ва техника тараққиёти истиқболларини, инсон, табиат сирларини қандай очиб беришини қизиқарли тарзда, хаёлий воқеалар ёрдамида акс эттирувчи бадиий асарлар. Бундай асарлар асосида ётган илмий фантастиканинг характери баъзан ҳақиқатга жуда яқин бўлса, баъзан илмий жиҳатдан нотўғри бўлиши ҳам мумкин. Шунингдек, айрим асарларда илмий фантастика фан ва техника тараққиёти натижасида қўлга киритилиши муқаррар бўлган илмий қарашлардан иборат бўлса, баъзан ҳеч қачон амалга ошмайдиган хаёлий уйдирма бўлиб қолади. Ўз ғояларини тарғиб қилиш мақсадида фаннинг турли соҳаларидаги олимлар ҳам илмий-фантастик адабиётга мурожаат этганлар. Масалан, рус авиациясининг отаси К. Э. Сиолковский, академик Обручев бир нечта фантастик роман ёзганлар. Илмий-фантастик асарлар ижод этувчи ёзувчилар фан ва техника тараққиётига турлича муносабатда бўладилар. Масалан, Жюл Верн (1828—1905) ўзининг кўпгина асарларида табиацҳунослик ва техника фанлари инсониятни олижанобликка олиб келади, деб қараган бўлса, илмий-фантастик адабиётнинг иккинчи бир буюк намояндаси Герберт Уелс ўз асарларида фан ва техника тараққиёти ютуқлари билангина чегараланиб қолмайди, балки илмий-техник революция жараёнида шахснинг маънавий камолоти каби масалаларни ҳам қамраб олади. Ҳозирги пайтда фан ва техниканинг мислсиз ривожланиши илмий-фантастик адабиётнинг гуркираб ўсишига замин яратди. Илмий-фантастик ёзувчилар сафи кенгайди. Капиталистик мамлакатларда ҳам илмий-фантастик адабиёт ривожланган бўлиб, уларда кўпроқ пессимизм, фан ва техника тараққиёти орқали инсон юрагига қўрқув солиш каби ғоялар тарғиб қилинади. Илмий-фантастик адабиёт, классик адабиётдаги айрим мотивларни ҳисобга олмаганда, асосан совет даврида юзага келди. Ўзбек ёзувчиларидан Ҳожиакбар Шайхов («Рене жумбоғи», «Олис сайёрада», «Ажиб юлдузлар»), Ғани Жаҳонгиров («Ойга учиш», «Қуёш фарзанди»), Обид Акрамхў-