метонимия
metonimiyaметонимия
метонймиа — қайта номлаш
юн. ад. Бирор предмет ёки ҳодиса номини шу предмет билан бир ўрин олган бошқа предмет номи билан алмаштириш; шу хилда ишлатилган сўз ёки ибора. (масалан, самовар сўзининг чойхона маъноси метонимия асосида ҳосил бўлган.
метонимия
н metonymy
метонимия
Metonymie f
Метонимия
- (гр. metonomadzo — қайта номлаш сўзидан) — метонимия. Сўзларнинг кўчма маъносига асосланадиган кўчим (троп)нинг асосий турларидан бири: икки тушунча ўртасидаги яқинликка асосланган ўхшашсиз кўчим. Метонимияда бирор нарса ёки воқеа-ҳодисанинг номи бошқасига кўчирилади, у бошқа ном билан ифодаланади, бироқ бу номлаш предмет ёки нарсалар ўртасидаги ўхшашликка эмас, балки улар ўртасидаги яқинликка, алоқадорликка асосланади. Мана шу жиҳати билан метонимия истиорадан фарқ қилади. Чунки истиорада бир-бирига ўхшаш предмет ва уларнинг белгилари кўчирилса, метонимияда ташқи кўриниши ёки ички хусусиятлари билан бир-бирига алоқадор бўлган, лекин бир-бирига ўхшамаган предмет белгилари чоғиштирилади. Шунга кўра, метонимия бир қанча кўринишларга эга: 1. Киши ёки нарсага хос хусусият ўша киши ёки нарсанинг номига ўтказилади: Аҳён-аҳён газетларда кўринасан, Ўқигувча ёпишаман жуда жазмам. (Ғ. Ғулом.) Хотинимнинг ҳай-ҳайлашига қарамай, икки пиёлани устма-уст шимирди. (А. Қаҳҳор.) 2. Авторнинг номи унинг асари ўрнида қўлланилади: Фузулийни олдим қўлимга, Мажнун бўлиб йиғлаб қичқирди, Ва Навоий тушиб йўлимга, Фарёд билан ўрнидан турди. Лермонтовни ташламадим кеч Ахир қўйиб олдим Ҳофизни, Пушкин менга кўрсатди ҳар кеч Йиғлаб турган бир черкас қизни. (Ҳ. Олимжон.) 3. Бирор нарсанинг ҳаракати ёки унинг натижаси шу ҳаракатни бажарувчи қуролнинг номига кўчирилади: Унинг пероси қасос ўти билан ёнарди. (Л. Н. Толстой.) Пўлат қиличингни кўрганман ўтда Халқимиз Москвадан қувганда ёвни. (Ҳ. Олимжон.) 4. Бирор нарсани у ясалган материал билан алмаштириб аталади: Пўлат қуш ҳам қоматин ростлаб, Булутларни этар тумтарақ. (Ҳ. Олимжон.)
Metonimiya
- Метонимия Метонимия Метонимиýа Метонимия