Нефт ва газ саноати изоҳли луғати
-
геологик тадқиқотлар методологияси ва амалиётига, айниқса, геологик съёмка ва металлогеник тузилишларни ўрганишга сезиларли ўзгартиришлар киритди. У асосида геологик съёмка ишларининг бутунлай янги концепцияси ишлаб чиқилди. Л.п.т. назариясининг асосий мазмуни ўтмишда содир бўлган геологик жараёнлар масштабини тиклаш ва ўрганишдир. Унинг ёрдамида Ер тўғрисидаги илмни янада ривожлантириш, геологик моддаларнинг бир турдан иккинчи турга ўтишини, қайта шаклланиш ва ривожланиш жараёнларини тиклаш, Ернинг тадрижий ривожланиши динамикасини ифодалаш мумкин бўлди. Янги концепциянинг методологик асоси — тарихий-геологик моделлашдир, унинг ёрдамида ҳудуднинг ривожланишини геодинамик модели тузилади. Бундай модель геодинамик таҳлил деб номланувчи метод ва усуллар мажмуасидан иборат. Л.п.т. назарияси асосида айрим олимлар баъзи қазилма бойликларни, жумладан нефть ва газ конлари ҳосил бўлишини тушунтириб беришга, нефть-газ геологияси фани яратган мукаммал қоидаларни қисман бўлса-да ўзгартиришга ёки инкор этишга уринмоқдалар. Металлогения муаммолари: рудалар генезиси, ёши ва рудаланишнинг магматизм билан боғлиқлиги ҳам янги нуқтаи назардан кўриб чиқилди. Руда моддалари структуравий-моддий мажмуанинг ажралмас қисми — геодинамик шароитлар индикатори деб қаралади, унинг ёрдамида, биринчидан, конларнинг ҳосил бўлишини геодинамик шароитларига кўра янги таснифини тузиш, иккинчидан, ҳудудда ривожланган структуравий — моддий мажмуага қараб, унинг рудаланиш потенциалини (имкониятини) аввалдан аниқлаш мумкин бўлади. Л.п.т.нинг ечимини кутаётган муҳим муаммоларига қуйидагиларни киритиш мумкин: Ернинг геологик ривожланиш тарихини тиклашда плиталар тектоникаси механизмини татбиқ этиш, плиталаричи тектоникаси муаммолари, океан ва қитъаларнинг геологик ривожланишининг ўзаро боғлиқлиги, Л.п.т. концепциясида учрайдиган ва ўз ечимини топмаган масалаларни (чекка денгизлардаги спрединг муаммолари, литосфера қатламларининг қаватланишини бурма ҳосил бўлишига ва орогенезга таъсири, плиталар кинематикаси ва ш.к.) босқичма-босқич ҳал қилиш. Л.п.т.нинг асосий вазифаси — ядро ва мантияда кечадиган жараёнларни ўрганиш ва уларни тектогенезни ҳаракатга келтирувчи куч сифатида англаб етишдир. Л.п.т.нинг келажакдаги ривожланиш истиқболи Ернинг умумий тадрижий ривожланиш концепциясини ишлаб чиқишдаги иштироки билан аниқланади. Л.п.т. бу концепциянинг таркибий қисмини ташкил этиши мумкин.
Мақоладаги хато ҳақида хабар бериш
