komizm

Biror narsaning: xatti-harakat, voqea-hodisa, holat va shu kabilarning kulgili, komik tomoni.

Davr oʻtishi bilan hayotiy ertaklar-da fantaziyaning oʻrnini komizm egallay boshladi. — OʻTA

n comicalness, the comic element

komizm. Oʻz mohiyatiga koʻra, mazkur termin hayotning rivojlanish mantiqiga zid keluvchi (maqsadning vositaga, shaklning mazmunga, harakatning sharoitga, mohiyatning voqelikka zidligi) narsalar ustidan kulishni anglatadi. Komizmning yuzaga kelishida muhim rol oʻynovchi faktorlar juda ham koʻp boʻlib, ulardan eng muhimlari zukkolik, hozir javoblik va tasodifiylikdir. Komizmning ikki muhim koʻrinishi mavjud: 1) hajv — ilgʻor estetik idealga mos kelmaydigan, rivojlanishga toʻgʻanoq boʻlib turgan narsalar ustidan fosh etuvchi kulgi; 2) yumor — doʻstona, gʻarazsiz va xusumatsiz kulgi. Komizm ijtimoiy, sinfiy, milliy mohiyatga ega boʻlib, doim tarixiy sharoit bilan bogʻliq holda rivojlanib, oʻzgarib boradi. Hozirgi adabiyotimizda komizmning har ikkala turi ham mavjud. Hajv bevosita jamiyatimiz, tuzumimiz manfaatlariga zid keluvchi voqea yoki shaxslarga qaratilsa, yumor jamiyatimizning tub manfaatlariga zid kelmaydigan, ammo kishilar ongida, xulqida, yurish-turishida uchraydigan juzʼiy nuqsonlarga qarshi qaratiladi. Dramatik turga mansub komediya janri faqat komizmga asoslangan holda yaratiladi.