комизм
komizmкомизм
Бирор нарсанинг: хатти-ҳаракат, воқеа-ҳодиса, ҳолат ва шу кабиларнинг кулгили, комик томони.
Давр ўтиши билан ҳаётий эртаклар-да фантазиянинг ўрнини комизм эгаллай бошлади. — ЎТА
комизм
н comicalness, the comic element
Комизм
- (гр. comicas — кулгили сўзидан) — комизм. Ўз моҳиятига кўра, мазкур термин ҳаётнинг ривожланиш мантиқига зид келувчи (мақсаднинг воситага, шаклнинг мазмунга, ҳаракатнинг шароитга, моҳиятнинг воқеликка зидлиги) нарсалар устидан кулишни англатади. Комизмнинг юзага келишида муҳим роль ўйновчи факторлар жуда ҳам кўп бўлиб, улардан энг муҳимлари зукколик, ҳозир жавоблик ва тасодифийликдир. Комизмнинг икки муҳим кўриниши мавжуд: 1) ҳажв — илғор эстетик идеалга мос келмайдиган, ривожланишга тўғаноқ бўлиб турган нарсалар устидан фош этувчи кулги; 2) юмор — дўстона, ғаразсиз ва хусуматсиз кулги. Комизм ижтимоий, синфий, миллий моҳиятга эга бўлиб, доим тарихий шароит билан боғлиқ ҳолда ривожланиб, ўзгариб боради. Ҳозирги адабиётимизда комизмнинг ҳар иккала тури ҳам мавжуд. Ҳажв бевосита жамиятимиз, тузумимиз манфаатларига зид келувчи воқеа ёки шахсларга қаратилса, юмор жамиятимизнинг туб манфаатларига зид келмайдиган, аммо кишилар онгида, хулқида, юриш-туришида учрайдиган жузъий нуқсонларга қарши қаратилади. Драматик турга мансуб комедия жанри фақат комизмга асосланган ҳолда яратилади.