kibernetika
кибернетикаn cybernetics
- cybernetics.
- ингл: cybernetics рус: кибернетика Табиат ва жамиятда бошқарув ҳамда алоқа ҳақидаги фан. Кибернетика табиатнинг ва жамиятнинг мураккаб объектларига, уларнинг ташкил бўлиш усулидан қатъий назар, бошқарувчи ва бошқариладиган элементлардан ташкил топган, улар орасида тўғри ва тескари ахборот алоқаси мавжуд бўлган катта кибернетик тизим деб қарайди. Компьютерлар яратилиши ва ривожланиши билан кибернетик ёндашув кенг татбиқ қилина бошлади. Бу кибернетика қатор илмий йўналишларнинг юзага келишига олиб келди: - Дискрет математикага асосланган назарий кибернетика. У бошқариш назарияси ва ахборот назарияси билан шуғулланади. - Техник кибернетика. У бошқаришнинг автоматлаштириш воситалари, шу жумладан, компьютерлар ва автоматлаштирилган бошқариш тизимлари билан шуғулланади. - Биологик кибернетика. У биологияда ва тиббиётда кибернетика ғояларидан фойдаланади. - Иқтисодий кибернетика. У иқтисодий жараёнларнинг математик моделларини яратиш ва иқтисодий ҳисобларда компьютерлар қўллаш билан шуғулланади. - Ижтимоий кибернетика кишилик жамиятида бўладиган турли жараёнларни бошқариш учун математика моделларини қуради ва ўрганади. Кибернетик тизимлар мисоллари: техникадаги автоматик ростлагичлар, компьютерлар, инсон мияси, биологик популяциялар, кишилик жамияти. Ҳар бир бундай тизим ахборотни идроклай, хотиралай ва қайта ишлай оладиган, ҳамда ахборот алмаша оладиган ўзаро боғланган объектлар тўпламидан иборат. Кибернетика қўйган кўпгина масалалар билан ҳозирги кунда информатика ва ахборот технологиялари соҳаси шуғулланмоқда. Ўзбекистонда Ҳисоблаш марказига эга бўлган ЎзР ФА Кибернетика институти академик Восил Қобулович Қобулов ташаббуси билан 1966 йилда ташкил этилган ва юқорида келтирилган барча йўналишларда актив тадқиқотлар олиб борган.
- (лат. Kiuberno — бошқараман) — кибернетика; техника қурилмаларидаги, тирик организмлардаги ва кишилик жамиятидаги асосий бошқариш процессларини, уларнинг қонуниятларини математик методлар ёрдами билан ўрганувчи фан.