Адабиёцҳунослик терминларининг изоҳли луғати
-
(фр. far — бошлайман сўзидан) — фарс. Ўз характери жиҳатидан фабльо (қ.)га яқин бўлган, XIV—XVI асрларда Ғарбий Европада тарқалган халқ комедияси. Ўрта асрларда яратилган фарсларнинг муаллифлари номаълум бўлиб, тахминларга кўра, улар коллектив томонидан яратилган. XV асрда фарс мустақил жанр сифатида тўла шаклланди. Бу давр фарсларига кенг оммавийлик, ҳажвий руҳнинг устунлиги, фикрни эркин баён этиш хосдир. Уларда феодалларнинг босқинчилик урушлари, шаҳарлик бойларнинг бачкана ҳаёти, руҳонийларнинг хасислиги, судларнинг лаганбардорлиги устидан кулинади. Айрим фарсларда эса оддий деҳқонларнинг содда ва лақмалиги ҳам ҳажв қилинади. Фарслар асосан демократик характерда бўлсалар ҳам, кейинчалик уларга у ёки бу феодал шахсини улуғлаш, мақташ каби шахсиятпарастлик ғоялари кириб келди. Фарсларга хос муҳим хусусиятлардан яна бири — уларда индивидуал характерларнинг йўқлигидир, яъни фарсда содда эр ва устакор, маккор хотин; айёр хизматкор, алдоқчи табиб; мақтанчоқ солдат ва бахтсиз студент каби қаҳрамонлар иштирок этадилар. Фарслар бадиий адабиётда аниқ социал типлар яратишда дастлабки қадам бўлди. Католик черкови социал типлар яратилганлиги учун ҳам фарс ижод қилишга қарши шафқатсиз кураш олиб борди. Шунга қарамай, Шекспир, Мольер, Сервантес, Лопе де Вега каби ижодкорлар фарсга хос бадиий тасвир восита ва усулларидан ўз асарларида унумли фойдаландилар. XIX—XX асрга келиб буржуа театрида ҳам фарс яратила бошланди. Бироқ бу фарслар халқ анъаналаридан йироқда бўлиб, социал моҳият касб этмайдиган комедиялардан иборат эди.
Мақоладаги хато ҳақида хабар бериш
