Estetika

1. Estetika Эстетика Estetika Эстетика

Manba: Allambergenova, Nigora Gúlmurzaevna (2022). QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI. Nukus: NUR TURAN PRINT., 25-bet.

1. (гр. aistesis — ҳис, туйғу сўзидан) — эстетика. Жамият ва табиатдаги гўзаллик ва унинг инсон ҳаётидаги роли ҳақидаги фан. Эстетика борлиқдаги гўзалликнинг қонуниятларини ўрганади. Эстетика ҳақидаги қарашлар қарийб икки минг йил илгари юзага келган бўлиб, бу ҳақдаги дастлабки илмий фикрлар Сократ (эрамиздан аввалги V аср) ва Платон (эрамиздан олдинги V—IV асрлар) лар томонидан баён қилинган эди. Эстетиканинг назарий жиҳатдан мустақил фан эканлигини исботлашга уриниш Аристотель (эрамиздан олдинги IV аср) томонидан бошланган бўлса-да, бироқ XVIII асрга қадар бу фан махсус атама билан юритилмай келди. Уни гоҳ дид ҳақидаги, гоҳ поэтика, гоҳ гўзаллик ҳақидаги фан каби атамалар билан юритиб келдилар. Ниҳоят, 1735 йилда немис олими Баумгартен гўзалликни билиш ҳиссий билишдан иборат эканлигини аниқлаб, эстетика терминини биринчи марта қўллади. XVIII аср охиридаги немис классик эстетикаси (И. Кант, Гердер, Лессинг) эстетикани фалсафа таркибидаги мустақил фан эканлигини тўла асослаб берди. XIX асрда Гегель ва Чернишевскийлар эстетика бўйича қимматли тадқиқотлар қилдилар. Улар эстетиканинг ҳам бошқа фанлар сингари, ўзига хос қонуниятлари мавжудлигини асослаб бердилар. Бу қарашлар эса марксизм-ленинизм классиклари томонидан тўлдирилди. Ҳозир ҳам фанда эстетика ҳақида турлича қарашлар мавжуд. «Вопросы философии» журналининг 1956 йилда ўтказган мунозарасида эстетика ҳақида икки хил нуқтаи назар мавжудлиги аниқланди. Биринчи қараш эстетикани воқеликнинг қонуниятлари ва маълум сифатларини ўзида мужассамлаштирувчи санъат ҳақидаги фан деб даъво қилса, иккинчиси эстетика умуман санъат ҳақидаги эмас, балки санъатдаги гўзалликни инкор этмаган

Manba: Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи., 353-bet.

1. n aesthetics; ishlab chiqarish estetikasi industrial design

Manba: Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr., 480-bet.

1. Ästhetik f; estetika go‘zallik haqidagi fandir die Ästhetik ist die Wissenschaft vom Schönen

Manba: Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti., 52-bet.

1. 1.ESTETİK 2.GÜZELLİK қўлга узатиладиган нарса. 1.Гўзаллик, нафис санъат, бадиий ижодиёт ва уларнинг шакллари ҳақидаги фалсафий таълимот. 2.Гўзаллик, нафосат, латофат.

Manba: Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları., 215-bet.