Psixologiya terminlarining izohli lugʻati
-
(лат. ad — га, perceptio — идрок, қабул қилиш) — апперцепция; идрок процессининг шахснинг аввалги билим ва тажрибалари, қизиқиши, эҳтиёж ва одатлари, умуман, психик ҳаётининг барча мазмуни билан белгиланиши; А. ҳодисаси туфайли кишилар идрокининг мазмуни бир-биридан фарқ қилади, яъни кишилар айнан бир хил нарсани ўз билим даражаси, турмуш тажрибаси, дунёқараши ҳамда ижтимоий келиб чиқишига қараб турлича идрок қиладилар. Мас., «реакция» сўзини кимёгарлар моддаларнинг кимёвий йўл билан бирикиши ёки ажралиши деб, социологлар тарихий тараққиётда орқага чекиниш деб, психолог ва физиологлар эса организмнинг таъсиротга нисбатан қайтарган жавоб ҳаракати деб идрок қиладилар. А. термини баъзан идрокнинг аниқлиги, тўлиқлиги, ёрқинлиги каби сифатлари маъносида ҳам ишлатилади. А. ҳодисаси барқарор ва вақтинча деб аталувчи икки қисмга бўлинади. Барқарор А. шахснинг дунёқараши, эътиқоди, идеали, билим ва маданий савияси, касби ҳамда қизиқишларига боғлиқдир; вақтинча А. эса фақат шахснинг идрок процессидаги эмоционал ҳолатига — кайфияти, руҳланиши кабиларга боғлиқдир. И. П. Павловнинг олий нерв фаолияти ҳақидаги таълимотига кўра, А. бош мия қобиғи системалилик фаолиятининг натижаси бўлиб, бунда аввалги тажрибада ҳосил қилинган муваққат нерв боғланишлари янги нерв боғланишларининг ҳосил бўлишига муайян таъсир кўрсатади.
Maqoladagi xato haqida xabar berish
