Анахронизм (гр. ана — ташқари, холи; чранос — вақт сўзларидан)
Anaxronizm (gr. ana — tashqari, xoli; chranos — vaqt soʻzlaridan)Анахронизм (гр. ana — ташқари, холи; chranos — вақт сўзларидан)
- — анахронизм. Маълум бир даврга оид нарса, урфодат ҳолида воқеа-ҳодисаларни бошқа бир даврни тасвирловчи бадиий асарга киритиш. Анахронизм икки хил бўлади: агар асардаги анахронизм тасодифий бўлса, у нейтрал анахронизм, агар ижодкор томонидан атайин киритилган бўлса, зарурий анахронизм дейилади. Зарурий анахронизм бадиий ижоднинг энг керакли шартларидан биридир. Чунки ижодкор хоҳласахоҳламаса, тасвирланаётган нарсада ўзи яшаётган давр изларини қолдиради; бу ўринда психологик фактор асосий роль ўйнайди: ижодкорнинг ўз фикрлаш усули, тасаввури ва дунёқарашидан ташқарида туриб тасвирлай олмаслиги яққол кўринади. Демак, анахронизм бадиий ижоддаги тарихийлик масаласи билан чамбарчас боғлангандир. А. Қодирийнинг «Ўтган кунлар», «Меҳробдан чаён», Ойбекнинг «Навоий» каби романларида анахронизмнинг ҳар икки тури ҳам учрайди.