ABRAZIVNOST GORNЫX POROD — Togʻ jinslari abrazivligi

АБРАЗИВНОСТЬ ГОРНЫХ ПОРОД — Тоғ жинслари абразивлиги

1. тоғ жинсларининг ишқаланиш жараёнида металл ва қаттиқ қотишмаларни емириш қобилияти. Жинсларнинг абразивлик хусусияти қанча юқори бўлса, металлар (қотишмалар) шунча тез емирилади. Абразивликнинг ўлчов бирлиги йўқ. Абразивликни ўлчаш усулларининг кўпчилиги ишқаланишдан металлнинг емирилган массаси ёки ҳажмини ўлчашдан иборат. Тоғ жинсларининг абразивлиги уларни ташкил этган минералларнинг микроқаттиқлиги, зарралар ўлчами, шакли ва юзасининг тузилишига боғлиқ. Абразивлик даражаси бўйича кристалли тоғ жинсларини қуйидагича жойлаштириш мумкин: гипс < барит < доломит < оҳактош < кремнийли жинслар < темирмагнийли жинслар < кварц ва кварцитлар. Бўлакли тоғ жинсларидан кварцли қумтош ва алевролитлар энг абразивдир. Бир хил минерал таркибли тоғ жинсларидан бўлаклиги юқори абразив. Ғоваклилик, бўлаклар йириклиги, қирралилиги қанча кўп бўлса абразивлик шунча юқори бўлади. Жинснинг таркибида кварц кўп бўлса ва цементининг мустаҳкамлиги камайса абразивлиги ошиб боради.