АБИССАЛЬНЫЕ РАВНИНЫ — Абиссаль текисликлар

АБИССАЛЬНЫЕ РАВНИНЫ — Абиссаль текисликлар

1. okean oʻrtaliq togʻ tizmalari bilan kontinental etaklar oraligʻida joylashgan va okean tubini hosil qiluvchi tekisliklar. A.t. ostida oligotsengacha paydo boʻlgan jinslar yotadi, ular 4000—6000 m chuqurlikda joylashgan. Ayrim A.t., ayniqsa, Atlantika va Hind okeanidagilari tekis yuzasi bilan ajralib turadi. Tinch okeandagi A.t. esa notekis, balandlik-pastlik relefi bilan farqlanadi. Bunday tekisliklar okean oʻrtaliq togʻ tizmasining paydo boʻlishi va rivojlanishida hosil boʻlgan bazalt qatlami — poydevor shipining notekisligini ifodalaydi. Tinch okeandagi A.t. ning ayrim joylarida suvosti vulkan togʻlari qad koʻtarib turadi; ularning soni bir necha mingdan oshadi, ayrimlari vulkan orollarini hosil qilib suv sathidan yuqoriga koʻtarilgan. Mas., Hind okeanidagi Reyunon oroli. Okean tubi relefida A.t. yirik suv osti togʻ tizmalari va koʻtarilmalari bilan ayrim havzalarga boʻlib yuborilgan. Havzalar odatda doirasimon-yassi shaklda boʻlib, uzun oʻqi boʻyicha 1000 km ga yetadi. Atlantika okeanidagi okean oʻrtaliq togʻ tizmasining gʻarb tomonidan — Shimoliy Amerika, Gvian, Brazil, Argentina A.t.; sharq tomonda — Iberiy, Kanar, Gvineya, Angola, Kap A.t.; Hind okeanining gʻarbida — Somali, Madagaskar, Mozambika, Maskarena, Kroze A.t.; Sharqda — Bengala, Uorton, Shimoliy Avstraliya, Pert A.t.; Tinch okeanda — Shimoliy-Gʻarb, Markaziy, Janubiy, Shimoli-Sharqiy A.t.; Sharqiy Tinch okean koʻtarilmasining gʻarbida — Gvatemala, Kokos, Peru, Naska, Chili A.t.; sharqida — Bellinsgauzen A.t. va h.k. A.t. ajratiladi.