Нефт ва газ саноати изоҳли луғати
-
океан ўрталиқ тоғ тизмалари билан континентал этаклар оралиғида жойлашган ва океан тубини ҳосил қилувчи текисликлар. А.т. остида олигоценгача пайдо бўлган жинслар ётади, улар 4000—6000 м чуқурликда жойлашган. Айрим А.т., айниқса, Атлантика ва Ҳинд океанидагилари текис юзаси билан ажралиб туради. Тинч океандаги А.т. эса нотекис, баландлик-пастлик рельефи билан фарқланади. Бундай текисликлар океан ўрталиқ тоғ тизмасининг пайдо бўлиши ва ривожланишида ҳосил бўлган базальт қатлами — пойдевор шипининг нотекислигини ифодалайди. Тинч океандаги А.т. нинг айрим жойларида сувости вулкан тоғлари қад кўтариб туради; уларнинг сони бир неча мингдан ошади, айримлари вулкан оролларини ҳосил қилиб сув сатҳидан юқорига кўтарилган. Мас., Ҳинд океанидаги Реюньон ороли. Океан туби рельефида А.т. йирик сув ости тоғ тизмалари ва кўтарилмалари билан айрим ҳавзаларга бўлиб юборилган. Ҳавзалар одатда доирасимон-ясси шаклда бўлиб, узун ўқи бўйича 1000 км га етади. Атлантика океанидаги океан ўрталиқ тоғ тизмасининг ғарб томонидан — Шимолий Америка, Гвиан, Бразиль, Аргентина А.т.; шарқ томонда — Иберий, Канар, Гвинея, Ангола, Кап А.т.; Ҳинд океанининг ғарбида — Сомали, Мадагаскар, Мозамбика, Маскарена, Крозе А.т.; Шарқда — Бенгала, Уортон, Шимолий Австралия, Перт А.т.; Тинч океанда — Шимолий-Ғарб, Марказий, Жанубий, Шимоли-Шарқий А.т.; Шарқий Тинч океан кўтарилмасининг ғарбида — Гватемала, Кокос, Перу, Наска, Чили А.т.; шарқида — Беллинсгаузен А.т. ва ҳ.к. А.т. ажратилади.
Мақоладаги хато ҳақида хабар бериш
