{"headword": "YOʻLÄ=", "key": "yol", "entries": [{"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "176"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "qo‘llamoq, yordam bermoq, yo‘llamoq – правило, обычай – order. Yazuqum bayišla yölägil qutun – Gunohlarimni kechir, baxtli bo‘lishim uchun meni qo‘llagin – Прости мои прегрешения, будь опорой в отношении счастья – Forgive my sins, be a support for happiness (QBH, 144₃₄).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YÖLÄ=", "raw_meaning": "qo‘llamoq, yordam bermoq, yo‘llamoq – правило, обычай – order. Yazuqum bayišla yölägil qutun – Gunohlarimni kechir, baxtli bo‘lishim uchun meni qo‘llagin – Прости мои прегрешения, будь опорой в отношении счастья – Forgive my sins, be a support for happiness (QBH, 144₃₄)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "174"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "marotaba – раз – again. Ikilinč yolï elig bitig ïdmïšïn Odyurmïšqa ayur – Hukmdor O‘dg‘urmishga ikkinchi marta maktub yo‘llaganini aytadi – Говорит о том, что правитель послал во второй раз письмо Одгурмышу – Says that the governor sent a second letter to Ogdulmish (QBH, 9₂₀).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YOLÏ", "raw_meaning": "marotaba – раз – again. Ikilinč yolï elig bitig ïdmïšïn Odyurmïšqa ayur – Hukmdor O‘dg‘urmishga ikkinchi marta maktub yo‘llaganini aytadi – Говорит о том, что правитель послал во второй раз письмо Одгурмышу – Says that the governor sent a second letter to Ogdulmish (QBH, 9₂₀)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "173"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yo‘l, maslak – дорога – road. Özüŋni unïtma yaŋïlma yoluy – O‘zligingni unutma, yo‘ldan yanglishma – Не забывайся, не сбивайся с дороги – Do not forget, do not get off the road (QBN, 375₆; QBN, 5101; 188b6).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YOL", "raw_meaning": "yo‘l, maslak – дорога – road. Özüŋni unïtma yaŋïlma yoluy – O‘zligingni unutma, yo‘ldan yanglishma – Не забывайся, не сбивайся с дороги – Do not forget, do not get off the road (QBN, 375₆; QBN, 5101; 188b6)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "174"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yo‘l boshlovchi, yo‘lchi – исполнять, проводник – steer. Qamuy iškä yolčï bilig bar uquš – Hamma ishga yo‘llovchi bilim va aql-zakovat bor – В любом деле проводником служат знание и разумение – In any case, the conductor is knowledge and understanding (QBN, 393₅; QBN, 5364; 197b5).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YOLČÏ", "raw_meaning": "yo‘l boshlovchi, yo‘lchi – исполнять, проводник – steer. Qamuy iškä yolčï bilig bar uquš – Hamma ishga yo‘llovchi bilim va aql-zakovat bor – В любом деле проводником служат знание и разумение – In any case, the conductor is knowledge and understanding (QBN, 393₅; QBN, 5364; 197b5)."}}, {"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "97"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ингл: path рус: путь Файл жойлашган каталогни белгиловчи манзил.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "йўл", "raw_meaning": "ингл: path рус: путь Файл жойлашган каталогни белгиловчи манзил."}}, {"dictionary": {"name": "Biologiyadan ruscha-oʻzbekcha izohli lugʻat", "title": "БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Зикирёев, Абдукарим (1993). БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ. Tashkent: Қомуслар Бош таҳририяти.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/biologiyadan-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "159"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "грива", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ёл", "raw_meaning": "грива"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "672"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "n mane (lion, horse)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "yol", "raw_meaning": "n mane (lion, horse)"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "10"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yo'l ishlari", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "yo'l", "raw_meaning": "yo'l ishlari"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "193"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Mähne f", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "yol", "raw_meaning": "Mähne f"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "208"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "jal, ayırım haywanlardıń moynında bolatuǵın qalıń iri qıl.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YOL", "raw_meaning": "jal, ayırım haywanlardıń moynında bolatuǵın qalıń iri qıl."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "215"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "1. jol, trassa; 2. háreket procesi, júriw, qatnaw jónelisi; 3. júris, sapar; 4. aralıq; 5. jónelis sızıģı, jer aralıģı; 6. sızıq, iz; 7. qatar, dizbek; 8. aģım, baģıt, baģdar; 9. ilaj.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YO‘L", "raw_meaning": "1. jol, trassa; 2. háreket procesi, júriw, qatnaw jónelisi; 3. júris, sapar; 4. aralıq; 5. jónelis sızıģı, jer aralıģı; 6. sızıq, iz; 7. qatar, dizbek; 8. aģım, baģıt, baģdar; 9. ilaj."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "67"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "YELE\tҲайвон бўйнидаги узун соч.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЁЛ", "raw_meaning": "YELE\tҲайвон бўйнидаги узун соч."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "649"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "1.ЙЎЛ. 2.УСЛУБ, УСУЛ, ЙЎЛ 1.Karada, havada, suda bir yerden bir yere gitmek için aşılan uzaklık, tarik. 2.Bir amaca ulaşmak için başvurulması gereken çare, yöntem", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YOL", "raw_meaning": "1.ЙЎЛ. 2.УСЛУБ, УСУЛ, ЙЎЛ 1.Karada, havada, suda bir yerden bir yere gitmek için aşılan uzaklık, tarik. 2.Bir amaca ulaşmak için başvurulması gereken çare, yöntem"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "84"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "YOL Кишилар ёки транспорт қатнаши учун белгиланган узун ер бўлаги.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЙЎЛ", "raw_meaning": "YOL Кишилар ёки транспорт қатнаши учун белгиланган узун ер бўлаги."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "660"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "дорога, путь; тропа; проход; yo‘l ustida go‘ja qaynar загадка посреди дороги похлёбка кипит (Муравейник); yo‘l azobi – go‘r azobi погов. дорожные муки – всё равно что муки ада; соотв. дома рука и нога спят, а в дороге и головушка не дремлет; yo‘l-yo‘lakay по пути, попутно; temiryo‘l железная дорога; tor izli yo‘l узкоколейная дорога; havo yo‘li воздушный путь; aloqa yo‘llari пути сообщения; yo‘l yoqasida у самой дороги; yo‘l yursa ham mo‘l yurdi фольк. (букв. он шёл, шёл и много прошёл); соотв. долго ли, коротко ли; bu so‘zlarni aytib, Rustam yo‘l yurdi, bedov minib, yo‘l yursa ham mo‘l yurdi («Rustamxon») говоря это, ехал по дороге Рустам; долго ли, коротко ли едет он на быстром коне; ◊ yo‘lga qo‘ymoq налаживать, направлять; yo‘lga tushmoq отправляться, направляться; yo‘l qo‘ymoq позволить, допустить; yo‘l solmoq направлять, учить уму-разуму, наставлять на путь; yo‘lga tushmoq отправляться в дорогу; yo‘l ko‘rmoq (или qaramoq) суев. детск. (букв. смотреть дорогу) накликать гостей (говорится, когда ребёнок, расставив ноги и", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "yo‘l", "raw_meaning": "дорога, путь; тропа; проход; yo‘l ustida go‘ja qaynar загадка посреди дороги похлёбка кипит (Муравейник); yo‘l azobi – go‘r azobi погов. дорожные муки – всё равно что муки ада; соотв. дома рука и нога спят, а в дороге и головушка не дремлет; yo‘l-yo‘lakay по пути, попутно; temiryo‘l железная дорога; tor izli yo‘l узкоколейная дорога; havo yo‘li воздушный путь; aloqa yo‘llari пути сообщения; yo‘l yoqasida у самой дороги; yo‘l yursa ham mo‘l yurdi фольк. (букв. он шёл, шёл и много прошёл); соотв. долго ли, коротко ли; bu so‘zlarni aytib, Rustam yo‘l yurdi, bedov minib, yo‘l yursa ham mo‘l yurdi («Rustamxon») говоря это, ехал по дороге Рустам; долго ли, коротко ли едет он на быстром коне; ◊ yo‘lga qo‘ymoq налаживать, направлять; yo‘lga tushmoq отправляться, направляться; yo‘l qo‘ymoq позволить, допустить; yo‘l solmoq направлять, учить уму-разуму, наставлять на путь; yo‘lga tushmoq отправляться в дорогу; yo‘l ko‘rmoq (или qaramoq) суев. детск. (букв. смотреть дорогу) накликать гостей (говорится, когда ребёнок, расставив ноги и"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "652"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "грива; yol i qalin eshakdan yag‘ir bo‘lgan ot yaxshi погов. лучше иметь лошадь с натёртой раной на спине, чем (здорового) ишака с густой гривой (на шее); ◊ ko‘kragida yoli bor одобр. смелый, храбрый, настоящий мужчина.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "yol", "raw_meaning": "грива; ~ i qalin eshakdan yag‘ir bo‘lgan ot yaxshi погов. лучше иметь лошадь с натёртой раной на спине, чем (здорового) ишака с густой гривой (на шее); ◊ ko‘kragida ~i bor одобр. смелый, храбрый, настоящий мужчина."}}]}