Ямб

Ямб

1. (гр. jambos — фракияликларнинг музика асбобини англатувчи jambike сўзидан) — ямб. Рус силлабик-тоник шеър тузилишидаги икки ҳижоли стопа турларидан бири бўлиб, унда иккинчи ҳижо урғули бўлади. Ямбнинг шаклий белгиси ◡ — тарзида ифодаланади. Ямбда ёзилган шеърда урғу ҳамма вақт кучли позициядаги иккинчи ҳижоларга тушади. Агар иккинчи ҳижо кучсиз бўлса, урғу иккинчи ҳижоларга тушмаслиги ҳам мумкин. Кучсиз иккинчи ҳижога урғу тушиши эса, одатда, стопа бир бўғинли сўзлардан бошланганда юз беради. Шунинг учун ҳам ямб кўпгина ички ритмик тебраниш ҳамда имкониятларга эга. Рус шеъриятида кенг қўлланилган шеърий вазнлар эса тўрт стопали, беш стопали ва олти стопали ямб ҳисобланади. Масал ва драматик асарларда эса эркин ямб кўп қўлланилган. Эркин ямбда шеърий мисралардаги стопалар миқдори турлича бўлиб, бу ҳол шоирга катта ифодавий имконият туғдиради. Антик шеър тузилишида ямб уч морага тенг икки ҳижоли стопа ҳисобланган.