{"headword": "УГЛЕРОД ДИОКСИД (УГЛЕКИСЛЫЙ ГАЗ), CO₂", "key": "uglerod dioksid uglekisl y gaz co", "entries": [{"dictionary": {"name": "Favqulodda vaziyatlar lugʻati", "title": "ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турагалов, Т.Ж.; Ильясова, З.Ф. (2016). ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ФВВ Фуқаро Муҳофазаси институти минитипографияси.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/favqulodda-vaziyatlar/", "page": "182"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "бесцветный газ со слегка кисловатым запахом и вкусом, плотность 1,98 g/л. Охлаждая У.д. при обычном давлении, получают твердую снегообразную массу («сухой лед»). Растворимость: 0,86 obyema gaza v 1 объеме воды при 20°С; в водном растворе в присутствии щелочей образует соли угольной кислоты. У.д. входит в состав атмосферы Земли (в ср.0,03% по объему). Как продукт полного окисления углерода поступает в воздух при сжигании топлива и при дыхании. Главный источник углерода растений, усваивающих У.д. при фотосинтезе. У.д. получают при обжиге известняка, окисления углеводородных топлив. Применяют в производстве соды, при газировании воды, в огнетушителях. Углерод диоксид (карбонат ангидрид гази), CO₂ – biroz nordonroq hid va taʼmli rangsiz gaz, zichligi 1,98 g/l. U.d. ni odatdagi bosimda sovitib, qattiq qorsimon massa («quruq muz») olinadi. Eruvchanligi: 20°S haroratda 1 hajm suvda 0,86 hajm gaz; suvli eritmada ishqorlar boʻlganda koʻmir kislotasi hosil qiladi. U.d. Yer atmosferasi tarkibiga kiradi (hajmi boʻyicha oʻrtacha 0,03%). Uglerodning toʻla oksidlanish mahsuloti sifatida yoqilgʻi yonganda va nafas olinganda havoga tushadi. Fotosintezda U.d. ni oʻzlashtiradigan oʻsimliklarning asosiy uglerod manbai. U.d. ohaktoshni oʻtga toblab qizdirganda, uglevodorod yoqilgʻilar oksidlanganda olinadi. Soda ishlab chiqarishda, suvni gazlantirishda, oʻt oʻchirgichlarda qoʻllaniladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "УГЛЕРОД ДИОКСИД (УГЛЕКИСЛЫЙ ГАЗ), CO₂", "raw_meaning": "бесцветный газ со слегка кисловатым запахом и вкусом, плотность 1,98 г/л. Охлаждая У.д. при обычном давлении, получают твердую снегообразную массу («сухой лед»). Растворимость: 0,86 объема газа в 1 объеме воды при 20°С; в водном растворе в присутствии щелочей образует соли угольной кислоты. У.д. входит в состав атмосферы Земли (в ср.0,03% по объему). Как продукт полного окисления углерода поступает в воздух при сжигании топлива и при дыхании. Главный источник углерода растений, усваивающих У.д. при фотосинтезе. У.д. получают при обжиге известняка, окисления углеводородных топлив. Применяют в производстве соды, при газировании воды, в огнетушителях. Углерод диоксид (карбонат ангидрид гази), CO₂ – бироз нордонроқ ҳид ва таъмли рангсиз газ, зичлиги 1,98 г/л. У.д. ни одатдаги босимда совитиб, қаттиқ қорсимон масса («қуруқ муз») олинади. Эрувчанлиги: 20°С ҳароратда 1 ҳажм сувда 0,86 ҳажм газ; сувли эритмада ишқорлар бўлганда кўмир кислотаси ҳосил қилади. У.д. Ер атмосфераси таркибига киради (ҳажми бўйича ўртача 0,03%). Углероднинг тўла оксидланиш маҳсулоти сифатида ёқилғи ёнганда ва нафас олинганда ҳавога тушади. Фотосинтезда У.д. ни ўзлаштирадиган ўсимликларнинг асосий углерод манбаи. У.д. оҳактошни ўтга тоблаб қиздирганда, углеводород ёқилғилар оксидланганда олинади. Сода ишлаб чиқаришда, сувни газлантиришда, ўт ўчиргичларда қўлланилади."}}]}