{"headword": "tuman", "key": "tuman", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Atmosferaning quyi qatlamlarida yuzaga keladigan mayda suv yoki muz zarralari.", "examples": [{"text": "Quyuq tuman. Tonggi tuman.", "source": ""}, {"text": "Havo tuman boʻlganidan oʻrmon koʻzga koʻrinmas edi.", "source": "M. Muhamedov, Qahramon izidan"}, {"text": "Sal oʻtmay soylikni oqish harir tuman qopladi.", "source": "O. Yoqubov, Izlayman"}, {"text": "Roʻparada past-baland choʻqqilarini osmonga turtib, koʻkish tuman pardasiga burkangan Chotqol togʻlari.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 2, "text": "Tumanga oʻxshash, xira, nimqorongʻi holat.", "examples": [{"text": "Bahorning fikri bulut bosgan osmonday qorongʻilashdi-yu, koʻz oldini tuman chulgʻadi.", "source": "Sh. Rashidov, Qudratli toʻlqin"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/tuman"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻn ming.", "examples": [{"text": "Birniki mingga, mingniki tumanga.", "source": "Maqol"}]}, {"order": 2, "text": "Nihoyatda koʻp, sanogʻiga yetib boʻlmaydigan, tumonat.", "examples": [{"text": "Salomatlik — tuman boylik.", "source": "Maqol"}, {"text": "Biz uchun eng avvalo tuman boyliklar yaratishga qodir boʻlgan odamlarning salomatligi kerak.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 3, "text": "Tilla barobarida oʻn ming soʻm.", "examples": [{"text": "[Sohib Doro:] Xalifamiz oʻtgan kuni devon qurib, vazirlari va beklaridan ikki tuman aqcha topib bermoqni talab etibdurlar.", "source": "M. Osim, Zulmat ichra nur"}]}, {"order": 4, "text": "Markaziy Osiyo va Xurosonda: oʻn ming otlikdan iborat askariy qism, diviziya.", "examples": [{"text": "Men., bir tuman birla gʻanimning oʻng qoʻlidan orqasiga oʻtib oldim.", "source": "M. Osim, Oʻtror"}, {"text": "Turgin, ota, qara, naq tuman Dushman kelar sarhadma-sarhad.", "source": "X. Davron, Bolalikning ovozi"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/tuman"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Sharqda, jumladan, Oʻzbekistonda 20-asr 20-yillarigacha maʼmuriy-hududiy boʻlinish; uyezd;", "examples": [{"text": "Shu oʻttiz chaqirimlik ariq qazilib bitganda, Namangan va Andijon tumanlaridan ikki ming botmongacha yer sugʻorilar edi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}, {"text": "Mardon asli Sherobod tumaniga qaraimi bir qishloqlik yigit.", "source": "M. Osim, Elchilar"}]}, {"order": 2, "text": "Oʻzbekistonda: viloyat, shahar hududida ularning tarkibiy qismi boʻlgan maʼmuriy-hududiy boʻlinma.", "examples": [{"text": "Fargʻona viloyatining Oltiariq tumani. Toshkent shahrining Yakkasaroy tumani.", "source": ""}, {"text": "Bu haqda hikoya qilishni tumandagi oilalardan boshladik.", "source": "Gazetadan"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/tuman"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Tuban, quyi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/tuman"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Eronda 1932 yilga qadar muomalada boʻlgan pul birligi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/tuman"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "339"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "туман над рекой", "source": ""}, {"text": "сегодня на улице туман", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "туман", "raw_meaning": "м tuman; ~ над рекой daryo ustidagi tuman; сегодня на улице ~ bugun ko‘chada tuman; ◊ ~ в голове у кого miya (bosh) garang; в глазах ~ у кого ko‘z oldi xira (qorong‘i); напустить ~у chigallashtirmoq."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "275"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "-а м tuman; туман над рекой daryo ustidagi tuman; сегодня на улице туман bugun ko‘chada tuman.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТУМАН", "raw_meaning": "-а м tuman; туман над рекой daryo ustidagi tuman; сегодня на улице туман bugun ko‘chada tuman."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "650"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tuman", "raw_meaning": "n 1) fog, (quyuq) mist; 2) province, region"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "514"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "туман (табиат ҳодисаси)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "туман", "raw_meaning": "туман (табиат ҳодисаси)"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "175"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "duman", "examples": []}, {"order": 2, "text": "on mıń", "examples": []}, {"order": 3, "text": "sansız", "examples": []}, {"order": 4, "text": "rayon", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TUMAN", "raw_meaning": "1. duman, gúngirt hawa, puwlangan hawa; 2. on mıń; 3. sansız, san-mıń, esapsız; 4. rayon."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "613"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TUMAN", "raw_meaning": "ШАЛВАР Don, şalvar"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "170"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tuman I", "raw_meaning": "Nebel m"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "170"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "tuman II", "raw_meaning": "Bezirk m"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "266"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "district; туман кенгаши district council; шахар тумани city (town) district.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "туман", "raw_meaning": "district; туман кенгаши district council; шахар тумани city (town) district."}}, {"dictionary": {"name": "Iqtisodiyot: oʻzbekcha-ruscha qisqacha lugʻat", "title": "ИҚТИСОДИЁТ ўзбекча-русча қисқача луғат / ЭКОНОМИКА русско-узбекский краткий словарь", "kind": "Terminologik", "imprint": "Юсупов, Ахмадбек Таджиевич; Ходиев, Баходир Юнусович (2012). ИҚТИСОДИЁТ ўзбекча-русча қисқача луғат / ЭКОНОМИКА русско-узбекский краткий словарь. Tashkent: O‘zbekiston» НМИУ.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/iqtisodiyot-ozbekcha-ruscha-qisqacha-lugat-ekonomika-russko-uzbekskiy-kratkiy-slovar/", "page": "128"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "– Район", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Туман", "raw_meaning": "– Район"}}, {"dictionary": {"name": "Metallurgiya terminlarining izohli lugʻati", "title": "Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдурахмонов, С.; Қаюмова, М. С.; Ахтамов, Ф. Е.; Ашурова, М. Х.; Собирова, Ф. А. (2017). Русча - инглизча металлургия терминларининг ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ruscha-inglizcha-metallurgiya-terminlarining-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "354"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "fog [fɔg] туман: газлардаги ўлчами 10 мкм. дан кичик бўлган суюқ заррачалар.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "туман", "raw_meaning": "fog [fɔg] туман: газлардаги ўлчами 10 мкм. дан кичик бўлган суюқ заррачалар."}}, {"dictionary": {"name": "Favqulodda vaziyatlar lugʻati", "title": "ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турагалов, Т.Ж.; Ильясова, З.Ф. (2016). ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ФВВ Фуқаро Муҳофазаси институти минитипографияси.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/favqulodda-vaziyatlar/", "page": "181"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "скопление продуктов конденсации в виде мелких капель или ледяных кристаллов, взвешенных в воздухе непосредственно над поверхностью земли, сопровождающееся значительным ухудшением видимости. Туман — кўринишнинг анчагина ёмонлашуви билан кечадиган, бевосита ер юзаси устида ҳавода муаллақ майда томчилар ёки муз кристаллари кўринишида конденсация маҳсулотларининг тўпланиши.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТУМАН", "raw_meaning": "скопление продуктов конденсации в виде мелких капель или ледяных кристаллов, взвешенных в воздухе непосредственно над поверхностью земли, сопровождающееся значительным ухудшением видимости. Туман — кўринишнинг анчагина ёмонлашуви билан кечадиган, бевосита ер юзаси устида ҳавода муаллақ майда томчилар ёки муз кристаллари кўринишида конденсация маҳсулотларининг тўпланиши."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "337"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "tuman-tuman, mgla, mrak – fog. Qararïb tuman tozdï dunya tudï – Tuman qorayib butun dunyoni to‘sdi – Чернея, нависла мгла и закрыла мир – the gloom fell and closed the world (QBK, 298₁₇).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "TUMAN", "raw_meaning": "tuman-tuman, mgla, mrak – fog. Qararïb tuman tozdï dunya tudï – Tuman qorayib butun dunyoni to‘sdi – Чернея, нависла мгла и закрыла мир – the gloom fell and closed the world (QBK, 298₁₇)."}}]}