ТЕРМООБРАБОТКА НЕФТЕЙ — Нефтга иситиб ишлов бериш
ruschaТЕРМООБРАБОТКА НЕФТЕЙ — Нефтга иситиб ишлов бериш
- парафинли нефть ва унинг маҳсулотларини қувурларда узатиш (ҳайдаш) самарадорлигини оширишда уларнинг реологик хусусиятларини иситиш ва кейинчалик совутиш. Бунда нефтнинг реологик кўрсаткичлари ўзгаради. Н.и.и.б. тўғри бажарилганда нефтда парафин тузилмаси ҳосил бўлади ва у ўзининг ячейкаларида нефтни ушлаб қололмайди. Н.и.и.б. жараёни нефтдаги қаттиқ, парафинли углеводородларни эриш температурасигача қиздириш ва маълум шароитда совутишдан иборат. Иситиб ишлов берилган нефтнинг реологик хусусиятларининг пасайиши, уни қиздириш температураси парафин ва асфальт-смолаларнинг миқдори ва совутиш шароитига боғлиқ. Парафинли нефть ва нефть маҳсулотларига иситиб ишлов беришда бир қанча қонуниятлар юзага келади. 1. Парафинли нефтларга термик ишлов беришнинг кучли самара берадиган қиздириш температураси аниқланади. Бундай температура нефть таркибидаги парафинларнинг эриш температурасидан юқори. Қиздирадиган температуранинг ўсиб бориши билан қотиш температураси аввал ошади, кейинчалик камайиб бориб, маълум термик ишлов температурасида энг кичик қийматга эга бўлади. Жумладан, термик ишлов бериш температураси 323—333К (парафиннинг эриш температурасидан озроқ паст)да нефтнинг реологик хусусиятлари кескин ёмонлашади. 363—368К гача қиздирилганда барча парафинлар эриб кетади ва мустаҳкамлиги энг кам бўлган парафинларнинг дендрит шаклда кристаллашишига қулай вазият юзага келади. Бундан юқорироқ температурагача қиздирилганда нефть таркибидаги асфальт-смолалар парчаланиши қайтмайдиган жараёнга айланади ва иситиб ишлов бериш самараси пасаяди. 2. Иситиб ишлов берилган нефтнинг хусусиятларига совутиш шароити катта таъсир этади. Парафиннинг миқдори ва кристал тузилиши икки тезлик нисбатига — парафинли углеводород кристаллари марказининг вужудга келиш тезлиги ва кристалларнинг катталашиш тезлигига боғлиқ. Агар кристаллар марказининг вужудга келиш тезлиги кичик кристалларнинг катталашиш тезлигидан юқори бўлса, майда кристалли системалар ҳосил бўлади, акс ҳолда мустаҳкамлиги кам йирик кристаллиси юзага келади. Кўпчилик юқори парафинли нефтларда самарали совутиш суръати 10—20°С /соат ни ташкил қилади. 3. Нефтнинг парафин-углеводородли моддалари асфальт-смолалилардан кам бўлса, термик ишлов бериш самараси ортади. Нефтнинг таркибида табиий сиртга фаол таъсир этувчи моддалар — смола ва асфальтенларнинг кўплиги, старли миқдорда вужудга келаётган кристалларга тўсқинлик қилади ва жараён дендрат кристаллашиш йўли билан кечади.