{"headword": "TEMPERATURA PLASTA — Qatlam temperaturasi", "key": "temperatura plasta qatlam temperaturasi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "481"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "маҳсулдор қатламларнинг табиий (бошланғич) температураси. Унинг қиймати температуранинг кон кесими бўйича маълум қонуният бўйича ўзгаришига қараб аниқланади. Бошланғич температура маҳсулдор қатламдаги углеводородларнинг фазовий ҳолатига, қатлам суюқликлари ва газлари қовушқоқлигига ва ўз навбатида уларнинг сизиш шароитларига кучли таъсир этади. Уюмларни ишлатиш жараёнида дастлабки температурадан паст ёки юқори бўлган температурадаги турли эритмаларни қатламга ҳайдаш орқали унинг табиий термодинамик шароитларини кескин ўзгартириб юбориши мумкин. Шу билан бирга, қудуқ тубидаги ва унинг атрофидаги тоғ жинсларида иссиқлик алмашиниш жараёнлари юзага келади ва дастлабки қатлам температурасининг ўзгаришига сабаб бўлади. Қ.т.ни ўрганиш орқали қатлам нефти, гази ва сувининг хусусиятларини (лойиҳалашда, қатламни ишлаш ва таҳлил қилишда), қатлам режимини ва ер ости сувлари ҳаракатланиш динамикасини билиш мумкин. Нефть ва газ уюмларининг ҳосил бўлиш шароитларини аниқлашда, шунингдек, Ер пўстининг иссиқлик майдонини ўрганишда (геофизик тадқиқотларда) муҳим ҳисобланади. Қудуқдаги температура максимал термометр ёки электротермометр билан ўлчанади. Максимал термометр билан қатламнинг фақат маълум нуқтасидаги температура ўлчанади. Термометр қудуққа ингичка пўлат арқонда Яковлев чигириги ёрдамида туширилади. Температурани яхши сезиши учун термометр ўлчанаётган оралиқда 1—2 соат ушлаб турилади. Максимал термометрдан фойдаланишда уни зарбалардан сақлаш, агарда ҳаво температураси қудуқдагидан юқори бўлса туширишдан аввал уни совутиш керак бўлади. Электртермометрдан фойдаланиш анча қулай. Қудуққа каротаж кабелида туширилади. Температурани ўлчаш вақти максималга нисбатан анча кам. Температурани мустаҳкамлаш қувурлари билан жиҳозланган ҳамда жиҳозланмаган қудуқларда ҳам ўлчаш мумкин. Бурғилаш ёки уюмни ишлатиш вақтида температурани табиий ҳолатига келтириш учун уни 20—25 сутка тинч қолдирилади. Ишлатиш қудуқлар-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ТЕМПЕРАТУРА ПЛАСТА — Қатлам температураси", "raw_meaning": "маҳсулдор қатламларнинг табиий (бошланғич) температураси. Унинг қиймати температуранинг кон кесими бўйича маълум қонуният бўйича ўзгаришига қараб аниқланади. Бошланғич температура маҳсулдор қатламдаги углеводородларнинг фазовий ҳолатига, қатлам суюқликлари ва газлари қовушқоқлигига ва ўз навбатида уларнинг сизиш шароитларига кучли таъсир этади. Уюмларни ишлатиш жараёнида дастлабки температурадан паст ёки юқори бўлган температурадаги турли эритмаларни қатламга ҳайдаш орқали унинг табиий термодинамик шароитларини кескин ўзгартириб юбориши мумкин. Шу билан бирга, қудуқ тубидаги ва унинг атрофидаги тоғ жинсларида иссиқлик алмашиниш жараёнлари юзага келади ва дастлабки қатлам температурасининг ўзгаришига сабаб бўлади. Қ.т.ни ўрганиш орқали қатлам нефти, гази ва сувининг хусусиятларини (лойиҳалашда, қатламни ишлаш ва таҳлил қилишда), қатлам режимини ва ер ости сувлари ҳаракатланиш динамикасини билиш мумкин. Нефть ва газ уюмларининг ҳосил бўлиш шароитларини аниқлашда, шунингдек, Ер пўстининг иссиқлик майдонини ўрганишда (геофизик тадқиқотларда) муҳим ҳисобланади. Қудуқдаги температура максимал термометр ёки электротермометр билан ўлчанади. Максимал термометр билан қатламнинг фақат маълум нуқтасидаги температура ўлчанади. Термометр қудуққа ингичка пўлат арқонда Яковлев чигириги ёрдамида туширилади. Температурани яхши сезиши учун термометр ўлчанаётган оралиқда 1—2 соат ушлаб турилади. Максимал термометрдан фойдаланишда уни зарбалардан сақлаш, агарда ҳаво температураси қудуқдагидан юқори бўлса туширишдан аввал уни совутиш керак бўлади. Электртермометрдан фойдаланиш анча қулай. Қудуққа каротаж кабелида туширилади. Температурани ўлчаш вақти максималга нисбатан анча кам. Температурани мустаҳкамлаш қувурлари билан жиҳозланган ҳамда жиҳозланмаган қудуқларда ҳам ўлчаш мумкин. Бурғилаш ёки уюмни ишлатиш вақтида температурани табиий ҳолатига келтириш учун уни 20—25 сутка тинч қолдирилади. Ишлатиш қудуқлар-"}}]}