{"headword": "Социалистический реализм", "key": "sotsialisticheskiy realizm", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "286"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "sotsialistik realizm. Sovet adabiyoti va adabiy tanqidchiligining asosiy ijodiy metodi, realizm taraqqiyotining yuksak va oliy bosqichi boʻlib, u XX asrning boshlarida shakllandi. Chunki bu davrga kelib Rossiyada revolyutsion harakatning kuchayishi, ishchilar sinfining revolyutsiyada gegemonga aylanishi realizm xarakterining oʻzgarishiga sabab boʻldi: sotsialistik revolyutsiyalar davriga xos tarixiy ziddiyatlarni aks ettiruvchi, sifat jihatidan yangi metod — sotsialistik realizmning shakllanishiga olib keldi. Sotsialistik realizm metodi ijodkordan voqelikni haqqoniy, tarixan konkret va revolyutsion taraqqiyotda tasvirlashni talab qiladi. Sotsialistik realizm metodining gʻoyaviy asoslarini V. I. Lenin 1905 yilda «Partiya tashkiloti va partiya adabiyoti» nomli tarixiy maqolasida bayon qilgan edi. Kommunistik partiyaviylik, xalqchillik, voqelikni haqqoniy, revolyutsion taraqqiyotda tasvirlash, sotsialistik gumanizm va proletar internatsionalizmi sotsialistik realizmning asosiy prinsiplaridir. Sotsialistik realizm oʻtmish adabiyotining ijobiy tajriba va progressiv tendensiyalarini inkor etmaydi, balki eʼtirof qiladi va ularga tayanadi, ijodiy foydalanadi. Sotsialistik realizm metodi birinchi marta M. Gorkiyning «Ona» romani va boshqa asarlarida toʻla ifodasini topdi. Ulugʻ yozuvchi oʻz romanida Rossiya ishchilar sinfining XX asr boshlaridagi revolyutsion harakatini haqqoniy tasvirladi, revolyutsion ishchilarning tipik obrazini yaratdi, ishchilarning kelajak — sotsialistik hayot haqidagi orzularini yuksak badiiylik bilan", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Социалистический реализм", "raw_meaning": "— социалистик реализм. Совет адабиёти ва адабий танқидчилигининг асосий ижодий методи, реализм тараққиётининг юксак ва олий босқичи бўлиб, у ХХ асрнинг бошларида шаклланди. Чунки бу даврга келиб Россияда революцион ҳаракатнинг кучайиши, ишчилар синфининг революцияда гегемонга айланиши реализм характерининг ўзгаришига сабаб бўлди: социалистик революциялар даврига хос тарихий зиддиятларни акс эттирувчи, сифат жиҳатидан янги метод — социалистик реализмнинг шаклланишига олиб келди. Социалистик реализм методи ижодкордан воқеликни ҳаққоний, тарихан конкрет ва революцион тараққиётда тасвирлашни талаб қилади. Социалистик реализм методининг ғоявий асосларини В. И. Ленин 1905 йилда «Партия ташкилоти ва партия адабиёти» номли тарихий мақоласида баён қилган эди. Коммунистик партиявийлик, халқчиллик, воқеликни ҳаққоний, революцион тараққиётда тасвирлаш, социалистик гуманизм ва пролетар интернационализми социалистик реализмнинг асосий принципларидир. Социалистик реализм ўтмиш адабиётининг ижобий тажриба ва прогрессив тенденцияларини инкор этмайди, балки эътироф қилади ва уларга таянади, ижодий фойдаланади. Социалистик реализм методи биринчи марта М. Горькийнинг «Она» романи ва бошқа асарларида тўла ифодасини топди. Улуғ ёзувчи ўз романида Россия ишчилар синфининг ХХ аср бошларидаги революцион ҳаракатини ҳаққоний тасвирлади, революцион ишчиларнинг типик образини яратди, ишчиларнинг келажак — социалистик ҳаёт ҳақидаги орзуларини юксак бадиийлик билан"}}]}