{"headword": "shart", "key": "shart", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror ish yoki masala yuzasidan yozma yoki ogʻzaki oʻzaro kelishib olish, oʻzaro kelishuv.", "examples": [{"text": "Shuning uchun Yoʻlchining iltimosiga darrov koʻnib, shart boʻyicha, Shoqosimga ovqat, yotish uchun juvozxona oldidan bir hujra berdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Bir-birimizdan sir saqlamaymiz. Xoʻpmi? Shart shu.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha."}]}, {"order": 2, "text": "Oʻzaro shartlashayotgan yoki biror munosabatda boʻlayotgan tomonlardan birining boshqa tomonga nisbatan qoʻygan talabi.", "examples": [{"text": "Lekin shart — bizga astoydil, ixlos bilan xizmat qilasiz", "source": "E. Raimov, Ajab qishloq"}, {"text": "Pudrat usulining shartlariga muvofiq, bu mablagʻning ancha qismi pudrat asosida ishlayotganlarga taqsimlab beriladi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Qiz, “Poygada yutib chiqqan odamga tegaman, deb shart qoʻyibdi. Shukrullo, Javohirlar sandigʻi. ertaga shaharga tush, nima shar-ting boʻlsa, oʻsha yerda gapir.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 3, "text": "Taqozo etuvchi narsa; talab.", "examples": [{"text": "— Madaniyatli boʻlishning eng birinchi sharti — soddalik, tabiiylik, — deb yubordim.", "source": "F. Musajonov, Mehmonda"}, {"text": "Hozirjavoblik —", "source": ""}, {"text": "askiyaning asosiy shartidir.", "source": "OʻTA"}, {"text": "Sanʼat turlarining uygʻunlashuvi uchun umumiy uslubiy xususiyatlarning mavjudligi zaruriy shart hisoblanadi.", "source": "Saodat"}]}, {"order": 4, "text": "Qatʼiy talab etuvchi; zarur.", "examples": [{"text": "Bugun kelishingiz shart.", "source": ""}, {"text": "Bu jang uzoqqa bormaydi. Lekin Xuroson qoʻshini shay boʻlib turmogʻi shart!", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}, {"text": "Bolaga oila ham, maktab ham baravar tarbiya berishi shart.", "source": "Gazetadan"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/shart"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsaning urilishi yoki uzilishidan hosil boʻladigan ovozni bildiradi.", "examples": [{"text": "Ikki-uch qamchidan soʻng tolga bogʻlangan tizgin shart etib uzilib ketdi", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Kampir yana gʻazabga keldi koʻylagining yoqasini shart yirtib yubordi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}, {"text": "Kuygan odam shart uradi soniga", "source": "Hasanxon"}, {"text": "Qizlardan uch-toʻrttasi Nozikni taʼqib etdi va shart-shurt bir-birining yalangʻoch etiga urishib, shartak olishdilar.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/shart"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Tez va keskin.", "examples": [{"text": "Otamurod shart orqasiga burildi-yu chayla tomonga chopib ketdi.", "source": "M. Mansurov, Yombi"}, {"text": "Dildor shart oʻrnidan turdi-yu, eshikni qarsillatib yopib chiqib ketdi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/shart"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "683"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "условие", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "shart I", "raw_meaning": "условие; ~ fe'li грам. условное наклонение; ◊ ehtiyot ~ на всякий случай, из предосторожности."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "683"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "shart II: ~i ketib parti qolgan", "raw_meaning": "шутл. старый, старенький; ветхий; еле-еле душа в теле."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "693"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "kelishingiz shart", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "shart", "raw_meaning": "n 1) terms, condition, clause, necessity; kelishingiz ~ it is necessary for you to come; you are to come; 2) conditional"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "242"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "shárt", "examples": []}, {"order": 2, "text": "shártleskende qoyılatuǵın talap", "examples": []}, {"order": 3, "text": "zárúr", "examples": []}, {"order": 4, "text": "sharp (sharp etiw)", "examples": []}, {"order": 5, "text": "tez", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SHART", "raw_meaning": "1. shárt, kelisim 2. shártleskende qoyılatuǵın talap; 3. zárúr, lazım, kerek (bayanlawısh wazıypasında); 4. elik. sharp (sharp etiw); shart (shart etiw); 5. tez, keskin, birden."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "242"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "SHART: SHARTI KETIB, PARTI QOLGAN", "raw_meaning": "1. dármansız, qartayıp qalǵan; 2. góne, eski, burınǵı."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "199"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror ish yoki masala yuzasidan yozma yoki ogʻzaki oʻzaro kelishib olish, oʻzaro kelishuv.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Oʻzaro shartlashayotgan yoki biror munosabatda boʻlayotgan tomonlardan birining boshqasiga qoʻygan talabi, taklifi.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Biror narsaning amalga oshishi uchun zarur boʻlgan omil, hol-ahvol, sharoit.", "examples": []}, {"order": 4, "text": "\"Zarur\", \"kerak\", \"lozim\" kabilarga maʼnodosh.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ШАРТ", "raw_meaning": "1.ŞARTNAME 2.ŞART 1.Бирор иш ёки масала юзасидан ёзма ёки оғзаки ўзаро келишиб олиш, ўзаро келишув. 2.Ўзаро шартлашаётган ёки бирор муносабатда бўлаётган томонлардан бирининг бошқасига қўйган талаби, таклифи. 3.Бирор нарсанинг амалга ошиши учун зарур бўлган омил, ҳол-аҳвол, шароит. 4.\"Зарур\", \"керак\", \"лозим\" кабиларга маънодош."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "213"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Bedingung f", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "shart", "raw_meaning": "Bedingung f; ~ bilan unter der Bedingung; ling. ~ mayli Konditionalis m"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "302"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "condition, state; clause, reservation, proviso, stipulation, term, contract, agreement; биринчи даражали аҳамиятга эга шартлар clause paramount (paramount clause); бирор шартга боғлиқ бўлмоқ be conditional on; бирор шартда кучга эга бўлмоқ be conditional on; дастлабки шарт reason (ground, prerequisite, premise); дастлабки шартларни илгари сурмоқ (ўртага ташламоқ) advance preconditions; ижтимоий тараққиётнинг асосий шартлари primary condition for social progress; ишда иштирок этиш учун ўзига бирор нарсани шарт қилиб қўймоқ make", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "шарт", "raw_meaning": "condition, state; clause, reservation, proviso, stipulation, term, contract, agreement; биринчи даражали аҳамиятга эга шартлар clause paramount (paramount clause); бирор шартга боғлиқ бўлмоқ be conditional on; бирор шартда кучга эга бўлмоқ be conditional on; дастлабки шарт reason (ground, prerequisite, premise); дастлабки шартларни илгари сурмоқ (ўртага ташламоқ) advance preconditions; ижтимоий тараққиётнинг асосий шартлари primary condition for social progress; ишда иштирок этиш учун ўзига бирор нарсани шарт қилиб қўймоқ make"}}, {"dictionary": {"name": "Yuridik atamalar lugʻati", "title": "ЎЗБЕКЧА-РУСЧА-ИНГЛИЗЧА ЮРИДИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Курганов, А. М.; Джузбаева, Д. С. (2020). ЎЗБЕКЧА-РУСЧА-ИНГЛИЗЧА ЮРИДИК АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-ruscha-inglizcha-yuridik-atamalar-lugati/", "page": "156"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "условие term", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "шарт", "raw_meaning": "условие term"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "178"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "условие", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Шарт", "raw_meaning": "условие; обязательно, необходимо condition, stipulation // necessary, obligatory condition, obligatoire, nécessité, nécessaire شَرْطٌ (شُرُوطٌ)؛ لَا بُدَّ"}}]}