{"headword": "portret", "key": "portret", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Real hayotda mavjud boʻlgan bir yoki bir necha kishining yoki rassom tasavvuridagi qiyofaning tasviri yoki fotograf tomonidan ishlangan surati.", "examples": [{"text": "Dekan chiqib ketganidan keyin Gavhar nam oʻtib ketgan gazetani varaqladi. Ikkinchi sahifaning chap tomonida Gavharning katta portreti bosilgandi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Chap devordagi gilam ustiga qoqilgan Shamsi Toʻrayevichning portretiga tikilib qoldi Bashirjon.", "source": "N. Aminov, Qahqaha"}, {"text": "Rassom ijodida portret janri asosiy oʻrin egallaydi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 2, "text": "Adabiy asarda personajlar qiyofasining tavsifi, tasviri.", "examples": [{"text": "L. Tolstoy portret ustasi edi.", "source": ""}, {"text": "Dramatik dostonlarda ham portret, peyzaj boʻladi.", "source": "UTA"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/portret"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "241"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "portret", "examples": [{"text": "на стене висят два портрета", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "портрет", "raw_meaning": "м portret; писать ~ учёного olimning portretini chizmoq; на стене висят два ~а devorga ikkita portret osilgan; ◊ живой ~ quyib qoʻygandek, xuddi (aynan) oʻzi."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "197"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ПОРТРЕТ", "raw_meaning": "-а м portret; писать портрет учёного olimning portretini chizmoq; на стене висят два портрета devorga ikkita portret osilgan."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "589"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "portret", "raw_meaning": "n portrait; picture"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "224"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "портре́т", "raw_meaning": "перо́ у́тренник"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "507"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "портрет", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "портрет", "raw_meaning": "портрет, сурат."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "215"}, "pos": "м.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "портрет, -а, м.", "raw_meaning": "портрет"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "282"}, "pos": "м.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "портре́т, -а, м.", "raw_meaning": "портрет"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "129"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "portret", "raw_meaning": "Porträt [-‘ tre:t] n, Charakterbild n"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "232"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(фр. portrait — тасвир сўзидан) — портрет. 1. Адабий асарда кишининг ташқи қиёфаси, сиймоси, кийим-кечаги, ўзини тутиши ва ҳ. к тасвири. Бадиий асардаги портретнинг характери ва функциялари ранг-баранг бўлади. Бироқ портретнинг энг муҳим характери унинг кўпроқ психологик портрет бўлишидадир. Психологик портрет ёзувчига персонажнинг ташқи қиёфаси орқали унинг руҳий дунёсини очишга ёрдам беради. Шунинг учун айтиш мумкинки, портрет ёзувчининг шахсий услуби, маҳорати ва мақсадига боғлиқ ҳолда турлича даражада берилиши мумкин. Масалан, баъзан шахснинг ташқи қиёфаси ва хатти-ҳаракати жуда батафсил тасвирланса, баъзан образнинг ё ташқи қиёфасига ёки унинг хатти-ҳаракатига оид муҳим бир детални тасвирлаш орқали ҳам берилиши мумкин. Портрет образ яратишнинг муҳим шартларидан биридир. 2. Айрим ёзувчи, шоир, атоқли жамоат арбоби, санъаткор ёки олимнинг ҳаёти ва фаолияти ҳақидаги асар. Ўзбек совет адабиётида Ҳамза, Ойбек, А. Қаҳҳор, А. Қодирий, Ҳ. Олимжон, М. Шайхзода, Ғ. Ғулом, У. Носир, Ғайратий, С. Зуннунова, В. Зоҳидов, И. Султон, Ш. Алядин, Миртемир каби шоир ва олим, санъаткор ва ёзувчилар ҳақида М. Қўшжонов, Л. Қаюмов, С. Мамажонов, А. Алиев, Ў. Шокиров ва бошқалар яратган портретлар мавжуд.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Портрет", "raw_meaning": "(фр. portrait — тасвир сўзидан) — портрет. 1. Адабий асарда кишининг ташқи қиёфаси, сиймоси, кийим-кечаги, ўзини тутиши ва ҳ. к тасвири. Бадиий асардаги портретнинг характери ва функциялари ранг-баранг бўлади. Бироқ портретнинг энг муҳим характери унинг кўпроқ психологик портрет бўлишидадир. Психологик портрет ёзувчига персонажнинг ташқи қиёфаси орқали унинг руҳий дунёсини очишга ёрдам беради. Шунинг учун айтиш мумкинки, портрет ёзувчининг шахсий услуби, маҳорати ва мақсадига боғлиқ ҳолда турлича даражада берилиши мумкин. Масалан, баъзан шахснинг ташқи қиёфаси ва хатти-ҳаракати жуда батафсил тасвирланса, баъзан образнинг ё ташқи қиёфасига ёки унинг хатти-ҳаракатига оид муҳим бир детални тасвирлаш орқали ҳам берилиши мумкин. Портрет образ яратишнинг муҳим шартларидан биридир. 2. Айрим ёзувчи, шоир, атоқли жамоат арбоби, санъаткор ёки олимнинг ҳаёти ва фаолияти ҳақидаги асар. Ўзбек совет адабиётида Ҳамза, Ойбек, А. Қаҳҳор, А. Қодирий, Ҳ. Олимжон, М. Шайхзода, Ғ. Ғулом, У. Носир, Ғайратий, С. Зуннунова, В. Зоҳидов, И. Султон, Ш. Алядин, Миртемир каби шоир ва олим, санъаткор ва ёзувчилар ҳақида М. Қўшжонов, Л. Қаюмов, С. Мамажонов, А. Алиев, Ў. Шокиров ва бошқалар яратган портретлар мавжуд."}}]}