ПЛАСТОВЫЕ ЗАЛЕЖИ — Қатлам уюмлари

ПЛАСТОВЫЕ ЗАЛЕЖИ — Қатлам уюмлари

1. қатлам туридаги жинсларда нефть ва газнинг табиий тўпланишидан ҳосил бўлган уюм. Қ.у. шипи ва тагидан амалда сув ўтказмайдиган жинслар билан чегараланади. Нефть ва сувни ажратиб турадиган чегара сув-нефть туташ юзаси деб аталади. Сув-нефть туташ юзасининг қатлам шипи билан кесишган юзаси нефтлиликнинг ташқи чегараси ҳисобланади. Сув-нефть туташ юзасининг қатлам таги билан кесишган юзаси нефтлиликнинг ички чегараси деб аталади. Нефть уюми устида тўпланган эркин газ газ қалпоғи деб юритилади. Мавжуд температурадаги нефтда эриган газнинг қайишқоқлигига босим тенг бўлганда газ қалпоғи иштирок этади. Агар қатлам босими эриган газнинг таранглигидан юқори бўлса, ҳамма газ нефтда эрийди. Структурадаги ҳолатига ва юқори қисмидан чегараланганлигига кўра қатлам уюмлари гумбазли, осма, тектоник тўсиқли ва литологик тўсиқлиларга ажралади. Агарда уюм туз штоки билан тўсилса, контакт олди уюми деб аталади. Қатламнинг ювилган шипи яна жинслар билан қопланса, стратиграфик тўсиқли уюм ҳосил бўлади. Гумбазли уюмлар антиклиналь гумбазларда жойлашади. Тутқичнинг энг юқорисида газ, пастроғида нефть ва энг пастида сув бўлади. Уюмлар нефть, сув ва газнинг латераль вертикал силжишидан ҳосил бўлади (П-2 расм). Вақт ўтиши билан уюмда газнинг ҳажми кўпая бошлайди. Газ қалпоғи кенгайиб, уюмдан нефтни сиқиб чиқаради ва сўнгида тутқичнинг бутун майдонини эгаллайди. Бурмаланган минтақалардаги, регионал ташлам узилмаларга ёндашган жойлардаги уюмлар гиллардаги кливаж ёриқлари бўйича бўладиган силжишдан таркиб топади. Осма уюмлар структуралар қанотларида ноанъанавий ҳолатда учрайди, нефть ва сув зичлигига мос ҳолда жой-