{"headword": "ОСНОВНОЙ ЗАКОН РАСПРОСТРАНЕНИЯ НЕФТЯНЫХ МЕСТОРОЖДЕНИЙ", "key": "osnovnoy zakon rasprostraneniya neftyan x mestorojdeniy", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "340"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "— Нефть конлари тарқалишининг асосий қонуни — Н.М.Губкин биринчилардан бўлиб (1937) геосинклиналь областларда нефть-газ тўпланадиган майдонлар бурмаланган тектоник иншоотларнинг чекка қисмларида жойлашишини кўрсатди. Бундай қонуният нефть конлари тарқалишининг асосий қонуни деб юритилган (Бакиров, 1971). Йирик нефть-газ конларининг жойлашишидаги асосий қонуният А.А.Бакиров (1971) томонидан кенгайтирилди ва замонавийлаштирилган кўринишда қуйидагича таърифланди: 1. Йирик нефть-газ тўпланиш майдонлари геоструктура элементларига тааллуқлиги бўйича қуйидагича тарқалган: платформа областларида — гумбазли ва чизиқли чўзилган мегазанжирсимон кўтарилма ва платформа ботиқларида; бурмаланган областларда — геосинклиналь ички (тоғлараро) ботиқ ва ўрта массивларда; бир-бирига ўтувчи областларда — тоғ олди ва чекка ботиқларда жойлашади. 2. Регионал нефть-газ тўпланиш майдонлари Ер пўстининг қайд этилган йирик геосинклиналь структураларида қуйидагича жойлашиши мумкин; а) антиклиналь ва синклиналларда ривожланган занжирсимон кўтарилмаларда; б) регионал қийиқланган литологик-стратиграфик коллектор-мажмуаларда, қумли ёки карбонатли ётқизиқларнинг ўтказувчан қисмларида; в) рифоген ҳосилалар ривожланган жойларда; г) туз куббали структураларда; д) йирик геоструктура элементларини мураккаблаштирувчи регионал дизъюнктив узилишларда; е) тектоник дарзликларнинг регионал ривожланган узилмаларида; ж) кўмилиб кетган қирғоқолди қумли тепаликларда ва қадимги дарё дельталари ривожланган жойларда; з) стратиграфик номувофиқ регионал ривожланган жойларда ва ҳ.к. 3. Ҳар бир нефть-газ тўпланиш областидаги чўкинди ётқизиқлари кесимида регионал нефть-газли мажмуалар ажратилади. Улар литологик таркиби турлича бўлган денгиз, қирғоқолди, лагуна ҳамда континентал шароитда ҳосил бўлган терриген ва карбонатли ётқизиқлардан таркиб топиши мумкин. 4. Ҳар бир нефть-газ тўпланиш зонасида нефть ва газни алоҳида (уюм ва кон кўринишида) тўпланиши асосан қуйидагилар билан назорат қилинади: а) табиий сақлагичларда коллекторларнинг мавжудлиги; б) углеводород-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ОСНОВНОЙ ЗАКОН РАСПРОСТРАНЕНИЯ НЕФТЯНЫХ МЕСТОРОЖДЕНИЙ", "raw_meaning": "— Нефть конлари тарқалишининг асосий қонуни — Н.М.Губкин биринчилардан бўлиб (1937) геосинклиналь областларда нефть-газ тўпланадиган майдонлар бурмаланган тектоник иншоотларнинг чекка қисмларида жойлашишини кўрсатди. Бундай қонуният нефть конлари тарқалишининг асосий қонуни деб юритилган (Бакиров, 1971). Йирик нефть-газ конларининг жойлашишидаги асосий қонуният А.А.Бакиров (1971) томонидан кенгайтирилди ва замонавийлаштирилган кўринишда қуйидагича таърифланди: 1. Йирик нефть-газ тўпланиш майдонлари геоструктура элементларига тааллуқлиги бўйича қуйидагича тарқалган: платформа областларида — гумбазли ва чизиқли чўзилган мегазанжирсимон кўтарилма ва платформа ботиқларида; бурмаланган областларда — геосинклиналь ички (тоғлараро) ботиқ ва ўрта массивларда; бир-бирига ўтувчи областларда — тоғ олди ва чекка ботиқларда жойлашади. 2. Регионал нефть-газ тўпланиш майдонлари Ер пўстининг қайд этилган йирик геосинклиналь структураларида қуйидагича жойлашиши мумкин; а) антиклиналь ва синклиналларда ривожланган занжирсимон кўтарилмаларда; б) регионал қийиқланган литологик-стратиграфик коллектор-мажмуаларда, қумли ёки карбонатли ётқизиқларнинг ўтказувчан қисмларида; в) рифоген ҳосилалар ривожланган жойларда; г) туз куббали структураларда; д) йирик геоструктура элементларини мураккаблаштирувчи регионал дизъюнктив узилишларда; е) тектоник дарзликларнинг регионал ривожланган узилмаларида; ж) кўмилиб кетган қирғоқолди қумли тепаликларда ва қадимги дарё дельталари ривожланган жойларда; з) стратиграфик номувофиқ регионал ривожланган жойларда ва ҳ.к. 3. Ҳар бир нефть-газ тўпланиш областидаги чўкинди ётқизиқлари кесимида регионал нефть-газли мажмуалар ажратилади. Улар литологик таркиби турлича бўлган денгиз, қирғоқолди, лагуна ҳамда континентал шароитда ҳосил бўлган терриген ва карбонатли ётқизиқлардан таркиб топиши мумкин. 4. Ҳар бир нефть-газ тўпланиш зонасида нефть ва газни алоҳида (уюм ва кон кўринишида) тўпланиши асосан қуйидагилар билан назорат қилинади: а) табиий сақлагичларда коллекторларнинг мавжудлиги; б) углеводород-"}}]}