{"headword": "Okean oʻrtaliq togʻ tizmalari.", "key": "okean ortaliq tog tizmalari", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "328"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Спрединг тизмалари, одатда, океан ўрталиқ тоғ тизмалари, деб аталади. Лекин, уларни океан ҳавзаларининг ўртасида, мас., Ўрталиқ-Атлантика тоғ тизмаси каби жойлашиши шарт эмас. Океан ўрталиқ тоғ тизмалари, одатда, пўст аккрецияси (ўсиш) зонаси сифатида қаралади. Кўпинча улар денгиз тубининг қалинлашиш зонаси сифатида тавсифланади. Океан ўрталиқ тоғ тизмалари жуда катта ва узоқ масофага (70000 км) чўзилган денгиз туби рельефи элементи бўлиши билан бирга, кўпгина ҳолларда тектоник фаол ҳисобланади, сейсмик ҳаракатлар узлуксиз содир бўлиб туради. Улар Ўрталиқ-Атлантика тоғ тизмаси, Арабистон-Ҳинд тоғ тизмаси, Карлсберг тоғ тизмаси, Тинч океан-Антарктика тоғ тизмаси, Шарқий-Тинч океани кўтарилмалари ва улар билан боғлиқ структуралар: Чили кўтарилмалари, Галапагос рифт зонаси, Горд кўтарилмаси ва Хуан-де-фук тоғ тизмалари киради. Бу тизмалар кенглиги бошқа океан тизмалариникига қараганда катта бўлиб 3000—4000 км га етади, океан тубидан кўтарилиши 1—3 км. Айрим тоғ тизмалари якка ҳолда бир неча км га кўтарилиши мумкин. Иккинчи тартибли тизмаларнинг морфологик хусусиятлари плиталарнинг ажралиш тезлигига боғлиқ ҳолда намоёнланади. Паст тезликдаги спредингларнинг ўқ зонасида, Ўрталиқ-Атлантика тоғ тизмасида, чуқур рифт водийси мавжуд бўлиб, ён томонларида унинг тубига нисбатан 500—2000 м гача кўтарилган чўзиқ тоғ тизмалари мавжуд. Юқори тезликка эга бўлган спредингли тизмаларнинг ўқ зонасида юқорига (бир неча юз метрга) кўтарилган блоклар ва вулкан қалқонлари учрайди.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Океан ўрталиқ тоғ тизмалари.", "raw_meaning": "Спрединг тизмалари, одатда, океан ўрталиқ тоғ тизмалари, деб аталади. Лекин, уларни океан ҳавзаларининг ўртасида, мас., Ўрталиқ-Атлантика тоғ тизмаси каби жойлашиши шарт эмас. Океан ўрталиқ тоғ тизмалари, одатда, пўст аккрецияси (ўсиш) зонаси сифатида қаралади. Кўпинча улар денгиз тубининг қалинлашиш зонаси сифатида тавсифланади. Океан ўрталиқ тоғ тизмалари жуда катта ва узоқ масофага (70000 км) чўзилган денгиз туби рельефи элементи бўлиши билан бирга, кўпгина ҳолларда тектоник фаол ҳисобланади, сейсмик ҳаракатлар узлуксиз содир бўлиб туради. Улар Ўрталиқ-Атлантика тоғ тизмаси, Арабистон-Ҳинд тоғ тизмаси, Карлсберг тоғ тизмаси, Тинч океан-Антарктика тоғ тизмаси, Шарқий-Тинч океани кўтарилмалари ва улар билан боғлиқ структуралар: Чили кўтарилмалари, Галапагос рифт зонаси, Горд кўтарилмаси ва Хуан-де-фук тоғ тизмалари киради. Бу тизмалар кенглиги бошқа океан тизмалариникига қараганда катта бўлиб 3000—4000 км га етади, океан тубидан кўтарилиши 1—3 км. Айрим тоғ тизмалари якка ҳолда бир неча км га кўтарилиши мумкин. Иккинчи тартибли тизмаларнинг морфологик хусусиятлари плиталарнинг ажралиш тезлигига боғлиқ ҳолда намоёнланади. Паст тезликдаги спредингларнинг ўқ зонасида, Ўрталиқ-Атлантика тоғ тизмасида, чуқур рифт водийси мавжуд бўлиб, ён томонларида унинг тубига нисбатан 500—2000 м гача кўтарилган чўзиқ тоғ тизмалари мавжуд. Юқори тезликка эга бўлган спредингли тизмаларнинг ўқ зонасида юқорига (бир неча юз метрга) кўтарилган блоклар ва вулкан қалқонлари учрайди."}}]}