Народность литературы

Народность литературы

1. — адабиётнинг халқчиллиги. Санъат ва адабиёт асарларининг жамият аъзоларининг кенг доиралари маънавий манфаатлари ва маданий анъаналари билан, унинг демократик қатлами идеаллари билан чамбарчас боғлиқ бўлган ғоявий-бадиий хусусиятлари. Ўтмишдаги тарихий арбобларнинг халққа муносабати ва улар фаолиятининг халқчиллиги ҳақида фикр юритганда, бу арбоблар яшаган конкрет тарихий шароит, халқнинг аҳволи, савияси ва мақсад-интилишларини ҳисобга олиш керак. Халқчиллик тушунчасини биринчи бор таърифлаган XVIII аср мутафаккирлари (Монтескье, Гердер), адабиётнинг халқчиллиги унинг миллий ўзига хослигида акс этади, деб кўрсатганлар. Рус декабристлари эса халқ ижодига қизиқишни ўз халқининг ҳаёти ва орзу-умидларини ўрганишдаги бирдан-бир йўл деб билдилар. Натижада декабристлар поэзиясида ва руҳи билан уларга яқин бўлган А. С. Пушкин ижодида халқнинг орзу-умиди, интилишлари кўпроқ ўз аксини топган. Шунинг учун ҳам уларнинг асарлари ўз характери жиҳатидан миллий ўзига хослик касб этиб, моҳияти жиҳатидан халқчил, демократик эди. Халқчиллик тушунчаси ва таърифининг ривожида рус революцион демократларининг роли ва ўрни катта. Рус революцион демократлари ижодида халқчиллик проблемаси сиёсий моҳиятига кўра янада ривожланиб, эзилган меҳнаткаш деҳқонлар манфаатини акс эттириш тобора такомиллашди. Шунинг учун улуғ революцион-демократ танқидчи В. Г. Белинский ҳақиқий бадиий ижод халқчиллик билан боғлиқ эканини таъкидлаб, адабиёт «халқни англашдир», адабиётда «халқ руҳи» ўз ифодасини топиши лозим, деган фикрни илгари суради. XIX аср рус реализми халқчиллик тушунчасининг барча жиҳатларини ифодаловчи ажойиб намуналар берди. Н. Добролюбовнинг кўплаб мақолаларида халқчиллик рус адабиётини ҳаракатга келтирувчи асосий куч сифатида таърифланади. Коммунистик партиявийлик халқчилликнинг энг олий босқичидир. Социалистик реализм адабиётида демократик ва халқчил идеаллар бадиий адабиётнинг коммунистик партиявийлигида, унинг кенг меҳнаткашлар оммасига тушунарли бўлишида, санъаткорнинг халқ манфаатларига доир муҳим масалаларни ёрита олишида ўз ифодасини топади. Шунинг учун ҳам В. И. Ленин санъат ва адабиётнинг партиявийлиги принципини илмий жиҳатдан ҳар томонлама ишлаб чиқар экан, санъатнинг