Народное русское стихосложение

Народное русское стихосложение

1. — рус халқ шеър тузилиши. Рус халқи орасида кўп асрлардан буён яшаб келаётган былиналар ва халқ қўшиқларининг шеърий тузилиши, ритмик хусусияти ва ритмик имкониятлари мажмуи. Рус халқ шеър тузилиши ўзига хос хусусиятларга эга бўлиб, улар эпик шеърда ҳам, лирик шеърда ҳам ўзгача тарзда намоён бўлади. Масалан, былиналарнинг шеърий тузилишидаги энг умумий хусусиятлар қуйидагилардир: шеърий мисраларнинг икки урғу атрофига, яъни мисранинг икки ритмик гуруҳга бирлашиши, аксарият ҳолларда дактиль клаузула билан тугаши. Халқ лирик шеъриятида эса шеърий мисралар икки, уч, тўрт ва ундан ортиқ урғу олиши ҳам мумкин, бу урғулар орасидаги ҳижолар нисбати эркин характерга эга, мисралар эса кўпроқ женская клаузула билан якунланиши лозим. Мана шу жиҳатлари билан рус халқ шеър тузилиши тоник шеърий системанинг махсус турини ташкил этади. Бироқ рус халқ шеърияти ҳам куй воситасида ижро этилади. В. М. Жирмунский рус халқ шеърининг зикр қилинган хусусиятларини назарда тутиб, уни музикавий-тоник шеър деб атайди. Бундай шеърнинг куйланиши унинг ритмик табиатига таъсир этади. Шунинг учун ҳам халқ шеърияти ўзига хос шеърий тузилиш ҳисобланади. Ёзма поэзиянинг гуркираб ўсиши халқ шеър тузилишига маълум даражада таъсир кўрсатган бўлса ҳам, бироқ унинг яшашига халал бера олмади. Аксинча, ёзма поэзия халқ шери тузилишининг кенг ритмик имкониятлари ҳисобига бойиди.