{"headword": "na", "key": "na", "entries": [{"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "169"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "предлог 1. с вин. -ga, ustiga, tarafga, tomonga; положить книгу на стол kitobni stol ustiga qoʻymoq; сесть на диван divanga oʻtirmoq; надеть на руки перчатки qoʻlga qoʻlqop kiymoq; выйти на улицу koʻchaga chiqmoq; поезд идёт на юг poyezd janub tomonga boradi; poyezd janubga joʻnaydi; он взглянул на меня u menga koʻz tashladi; u menga qaradi; взглянешь — заплачешь, а кроме него на свете нет загадка (Солнце) qarasang — koʻz yosh toʻkasan, qaramasang — u olamda yagona; 2. с предл. -da, ustida, tepasida, boʻyida; tarafda, tomonda; сидеть на диване divanda oʻtirmoq; быть на работе ishda boʻlmoq; работать на заводе zavodda ishlamoq; выступить на собрании majlisda gapirmoq; жить на юге janubda (janub tomonda) yashamoq; карта висит на стене karta devorda osigʻliq turipti; на брюхе шёлк, а в брюхе щёлк погов. usti yaltiroq — ichi qaltiroq; 3. obyektni yoki harakat vositalarini ifodalashda qoʻllanadi; закрыть дверь на замок eshikni qulflamoq; дверь на замке eshik qulf; играть на скрипке skripka chalmoq; ехать на поезде poyezdda bormoq; кататься на лодке qayiqda sayr qilmoq; ездить на велосипеде velosipedda yurmoq; 4. ish-harakatning vaqtini ifodalaydi; на следующий день kelasi kuni; на будущий год kelasi yilga; на днях shu kunlarda; на каникулах kanikul vaqtida; взять книгу на два дня kitobni ikki kunga olmoq; 5. muddat, muhlat yoki biror vaqt oraligʻini ifodalashda qoʻllanadi; план на год bir yilga moʻljallangan reja; уехать на месяц", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "на", "raw_meaning": "предлог 1. с вин. -ga, ustiga, tarafga, tomonga; положить книгу на стол kitobni stol ustiga qoʻymoq; сесть на диван divanga oʻtirmoq; надеть на руки перчатки qoʻlga qoʻlqop kiymoq; выйти на улицу koʻchaga chiqmoq; поезд идёт на юг poyezd janub tomonga boradi; poyezd janubga joʻnaydi; он взглянул на меня u menga koʻz tashladi; u menga qaradi; взглянешь — заплачешь, а кроме него на свете нет загадка (Солнце) qarasang — koʻz yosh toʻkasan, qaramasang — u olamda yagona; 2. с предл. -da, ustida, tepasida, boʻyida; tarafda, tomonda; сидеть на диване divanda oʻtirmoq; быть на работе ishda boʻlmoq; работать на заводе zavodda ishlamoq; выступить на собрании majlisda gapirmoq; жить на юге janubda (janub tomonda) yashamoq; карта висит на стене karta devorda osigʻliq turipti; на брюхе шёлк, а в брюхе щёлк погов. usti yaltiroq — ichi qaltiroq; 3. obyektni yoki harakat vositalarini ifodalashda qoʻllanadi; закрыть дверь на замок eshikni qulflamoq; дверь на замке eshik qulf; играть на скрипке skripka chalmoq; ехать на поезде poyezdda bormoq; кататься на лодке qayiqda sayr qilmoq; ездить на велосипеде velosipedda yurmoq; 4. ish-harakatning vaqtini ifodalaydi; на следующий день kelasi kuni; на будущий год kelasi yilga; на днях shu kunlarda; на каникулах kanikul vaqtida; взять книгу на два дня kitobni ikki kunga olmoq; 5. muddat, muhlat yoki biror vaqt oraligʻini ifodalashda qoʻllanadi; план на год bir yilga moʻljallangan reja; уехать на месяц"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "506"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "союз разд. ни..., ни; na u, na bu ни тот, ни этот; na orqaga, na oldinga ни взад, ни вперёд; na u yoqqa, na bu yoqqa ни туда, ни сюда; na don, na somon погов. ни зерно, ни солома; соотв. ни рыба, ни мясо; ◊ na issiqqa ko‘nadi, na sovuqqa (букв. не соглашается ни на горячее, ни на холодное) нетерпеливый, неустойчивый человек; na uddi bor, na shuddi неодобр. он какой-то недотёпа, не способный ни к чему.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "na", "raw_meaning": "союз разд. ни..., ни; na u, na bu ни тот, ни этот; na orqaga, na oldinga ни взад, ни вперёд; na u yoqqa, na bu yoqqa ни туда, ни сюда; na don, na somon погов. ни зерно, ни солома; соотв. ни рыба, ни мясо; ◊ na issiqqa ko‘nadi, na sovuqqa (букв. не соглашается ни на горячее, ни на холодное) нетерпеливый, неустойчивый человек; na uddi bor, na shuddi неодобр. он какой-то недотёпа, не способный ни к чему."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "323"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "1. Vinitelniy padejda qo‘llanib “на” predlogiga mos keladi va harakatning predmetga tomon yo‘nalishini ifodalaydi: наехать на камень (toshga borib urilmoq), набросить платок на плечи (ro‘molni yelkaga tashlab olmoq), надвинуть шляпу на лоб (shlapani peshonaga tushirib olmoq). 2. Harakatning ko‘p predmetlarga tarqalishini ifodalaydi: набрать грибов (qo‘ziqorin terib olmoq — ko‘p miqdorda), нажарить котлет (ko‘p kotlet pishirmoq), наносить воды (ko‘p suv tashimoq) (vositasiz to‘ldiruvchi bo‘lib kelgan ot bunday paytda, odatda, ko‘plikdagi roditelniy padejda qo‘llangan bo‘ladi). 3. на- pristavkasi va -ся yuklamasi yordamida harakatning to‘liq qanoatlanish ma’nosini ifodalovchi fe’llar yasaladi: наговориться (rosa gaplashmoq), наесться (rosa to‘ymoq), напиться (to‘yib ichmoq), наработаться (rosa ishlamoq).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "На-", "raw_meaning": "1. Vinitelniy padejda qo‘llanib “на” predlogiga mos keladi va harakatning predmetga tomon yo‘nalishini ifodalaydi: наехать на камень (toshga borib urilmoq), набросить платок на плечи (ro‘molni yelkaga tashlab olmoq), надвинуть шляпу на лоб (shlapani peshonaga tushirib olmoq). 2. Harakatning ko‘p predmetlarga tarqalishini ifodalaydi: набрать грибов (qo‘ziqorin terib olmoq — ko‘p miqdorda), нажарить котлет (ko‘p kotlet pishirmoq), наносить воды (ko‘p suv tashimoq) (vositasiz to‘ldiruvchi bo‘lib kelgan ot bunday paytda, odatda, ko‘plikdagi roditelniy padejda qo‘llangan bo‘ladi). 3. на- pristavkasi va -ся yuklamasi yordamida harakatning to‘liq qanoatlanish ma’nosini ifodalovchi fe’llar yasaladi: наговориться (rosa gaplashmoq), наесться (rosa to‘ymoq), напиться (to‘yib ichmoq), наработаться (rosa ishlamoq)."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "132"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "предлог. 1. с вин. п. (куда?) -ga, ustiga, tarafga, tomonga (qayerga, qayoqqa, so‘roqlariga javob beradi); положить книгу на стол kitobni stol ustiga qo‘ymoq; сесть на диван divanga o‘tirmoq; надеть на руки перчатки qo‘lga qo‘lqop kiymoq; выйти на улицу ko‘chaga chiqmoq; поезд идёт на юг poyezd janub tomonga boradi; poyezd janubga jo‘naydi; он взглянул на меня u menga ko‘z tashladi; u menga qaradi; 2. с предл. п. (где?) -da, ustida, tepasida, bo‘yida; tarafda, tomonda (qayerda so‘rog‘iga javob beradi); сидеть на диване divanda o‘tirmoq; быть на работе ishda bo‘lmoq; работать на заводе zavodda ishlamoq; выступить на собрании majlisda gapirmoq; жить на юге janubda (janub tomonda) yashamoq; карта висит на стене xarita devorda osig‘liq turipti; на незнакомой улице notanish ko‘chada; на улице имени Фитрата Fitrat nomidagi ko‘chada; 3. obyektni yoki harakat vositalarini ifodalashda qo‘llanadi; закрыть дверь на замок eshikni qulflamoq; дверь на замке eshik qulf; перевести книгу на узбекский язык kitobni o‘zbek tiliga tarjima qilmoq; книга на русском языке rus tilida yozilgan kitob; играть на скрипке skripka chalmoq; ехать на поезде/на автобусе poyezdda/avtobusda bormoq; кататься на лодке qayiqda sayr qilmoq; ездить на велосипеде velosipedda yurmoq; 4. ish-harakatning vaqtini ifodalaydi; на следующий день kelasi kuni; на будущий год kelasi yilga; на прошлой неделе o‘tgan haftada; на днях shu kunlarda; на каникулах ta’til vaqtida; взять книгу на два дня kitobni ikki kunga olmoq; 5. только с вин. п. — muddat, muhlat yoki biror vaqt oralig‘ini ifodalashda qo‘llanadi; план на год bir yilga mo‘ljallangan reja; план на будущий год kelasi yilga tuzilgan plan; уехать на месяц bir oyga ketmoq; bir oy muddat bilan ketmoq; опоздать на час bir soatga kech qolmoq; 6. (только с вин.п.) miqdorni ifodalashda qo‘llanadi; разделить на несколько частей bir necha qismlarga bo‘lmoq; он старше меня на пять лет u mendan besh yosh katta; купить книг на десять рублей o‘n so‘mga kitob sotib olmoq.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "НА", "raw_meaning": "предлог. 1. с вин. п. (куда?) -ga, ustiga, tarafga, tomonga (qayerga, qayoqqa, so‘roqlariga javob beradi); положить книгу на стол kitobni stol ustiga qo‘ymoq; сесть на диван divanga o‘tirmoq; надеть на руки перчатки qo‘lga qo‘lqop kiymoq; выйти на улицу ko‘chaga chiqmoq; поезд идёт на юг poyezd janub tomonga boradi; poyezd janubga jo‘naydi; он взглянул на меня u menga ko‘z tashladi; u menga qaradi; 2. с предл. п. (где?) -da, ustida, tepasida, bo‘yida; tarafda, tomonda (qayerda so‘rog‘iga javob beradi); сидеть на диване divanda o‘tirmoq; быть на работе ishda bo‘lmoq; работать на заводе zavodda ishlamoq; выступить на собрании majlisda gapirmoq; жить на юге janubda (janub tomonda) yashamoq; карта висит на стене xarita devorda osig‘liq turipti; на незнакомой улице notanish ko‘chada; на улице имени Фитрата Fitrat nomidagi ko‘chada; 3. obyektni yoki harakat vositalarini ifodalashda qo‘llanadi; закрыть дверь на замок eshikni qulflamoq; дверь на замке eshik qulf; перевести книгу на узбекский язык kitobni o‘zbek tiliga tarjima qilmoq; книга на русском языке rus tilida yozilgan kitob; играть на скрипке skripka chalmoq; ехать на поезде/на автобусе poyezdda/avtobusda bormoq; кататься на лодке qayiqda sayr qilmoq; ездить на велосипеде velosipedda yurmoq; 4. ish-harakatning vaqtini ifodalaydi; на следующий день kelasi kuni; на будущий год kelasi yilga; на прошлой неделе o‘tgan haftada; на днях shu kunlarda; на каникулах ta’til vaqtida; взять книгу на два дня kitobni ikki kunga olmoq; 5. только с вин. п. — muddat, muhlat yoki biror vaqt oralig‘ini ifodalashda qo‘llanadi; план на год bir yilga mo‘ljallangan reja; план на будущий год kelasi yilga tuzilgan plan; уехать на месяц bir oyga ketmoq; bir oy muddat bilan ketmoq; опоздать на час bir soatga kech qolmoq; 6. (только с вин.п.) miqdorni ifodalashda qo‘llanadi; разделить на несколько частей bir necha qismlarga bo‘lmoq; он старше меня на пять лет u mendan besh yosh katta; купить книг на десять рублей o‘n so‘mga kitob sotib olmoq."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "501"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "1. устига, устида; на столе стол устида; на стол стол устига; 2. -га, -да; на завод заводга; на заводе заводда.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "на", "raw_meaning": "1. устига, устида; на столе стол устида; на стол стол устига; 2. -га, -да; на завод заводга; на заводе заводда."}}, {"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "462"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Намибия", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": ".NA", "raw_meaning": "Намибия"}}, {"dictionary": {"name": "Kimyo terminlari lugʻati", "title": "ENGLISH-UZBEK-RUSSIAN DICTIONARY OF CHEMISTRY TERMS / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA- RUSCHA KIMYO TERMINLARI LUG'ATI / АНГЛО-УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ ХИМИЧЕСКИХ ТЕРМИНОВ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Shokirova, M.; Nurullayev, Sh. (2013). ENGLISH-UZBEK-RUSSIAN DICTIONARY OF CHEMISTRY TERMS / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA- RUSCHA KIMYO TERMINLARI LUG'ATI / АНГЛО-УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ ХИМИЧЕСКИХ ТЕРМИНОВ. Tashkent: Tafakkur-bo'stoni.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/english-uzbek-russian-dictionary-of-chemistry-terms-inglizcha-ozbekcha-ruscha-kimyo-terminlari-lugati/", "page": "320"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "natrium ['neıtrıəm] = sodium ['soudjəm] natriy натрий", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Na", "raw_meaning": "natrium ['neıtrıəm] = sodium ['soudjəm] natriy натрий"}}, {"dictionary": {"name": "Telekommunikatsiya qisqartmalari lugʻati", "title": "Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Таджибаев, Ш.; Ахмедова, Ё.; Туляганов, Ш.; Вахидова, Р. (2007). Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати. Tashkent: Фан-техника ва маркетинг тадқиқотлари маркази.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/telekommunikatsiyalarga-oid-atamalar-qisqartmalarining-inglizcha-ruscha-ozbekcha-lugati/", "page": "230"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "numbered aperture числовая апертура сонли апертура", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "NA", "raw_meaning": "numbered aperture числовая апертура сонли апертура"}}]}