{"headword": "Мистерия", "key": "misteriya", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "179"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "(гр. mysterion — хизмат, маросим сўзларидан)", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oʻrta asrlardagi Gʻarbiy Yevropa diniy dramalari. Misteriya asosan Injil syujetlari asosida yaratilib, Angliya, Italiya, Fransiya, Ispaniya, Germaniya, Shveysariya kabi mamlakatlarda keng tarqalgan. Misteriyalarning paydo boʻlishiga XIV—XV asrlardagi shahar va cherkovlar ahamiyatining oʻsishi sabab boʻldi. Misteriyalar asosan uch turkumdan iborat boʻlib, birinchi turkumda dunyoning yaratilishidan imperator Oktavianga qadar boʻlgan voqealar tasvirlanadi. Bu turkumdagi misteriyalar 49200 misradan iborat boʻlib, uni ijro etishda 250 aktyor ishtirok etgan. Ikkinchi turkum 34574 misra boʻlib, uni 400 aktyor ijro etgan. Uchinchi turkumdagi misteriyalar 64 ming misradan iborat boʻlib, uni ijro etishga 494 aktyor jalb etilgan. Fransiyada va Shveysariyada bunday turkumlar bilan bir qatorda dunyoviy xarakterdagi misteriyalar ham yuzaga keldi. Ular 8—10 hijoli barmoq sistemasida yaratilgan. Dunyoviy misteriyalar asosida kurtuaz lirika, ritsarlik romanlari yotar edi. Bunday misteriyalar sayyor sahnalarda oʻynalgan. Misteriyalarda xalqchillik elementlari koʻproq oʻrin egallaganligi uchun XVI asrda cherkov ularni taqiqlab qoʻydi. Biroq misteriya farsa (q.) va moralite (q.) kabi oʻrta asrlar teatri janrlarining rivojiga katta hissa qoʻshdi. Misteriya Rossiyaga Vizantiya orqali oʻtdi, lekin u bu yerda u qadar shuhrat qozona olmadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Мистерия", "raw_meaning": "(гр. mysterion — хизмат, маросим сўзларидан) — мистерия. Ўрта асрлардаги Ғарбий Европа диний драмалари. Мистерия асосан Инжил сюжетлари асосида яратилиб, Англия, Италия, Франция, Испания, Германия, Швейцария каби мамлакатларда кенг тарқалган. Мистерияларнинг пайдо бўлишига XIV—XV асрлардаги шаҳар ва черковлар аҳамиятининг ўсиши сабаб бўлди. Мистериялар асосан уч туркумдан иборат бўлиб, биринчи туркумда дунёнинг яратилишидан император Октавианга қадар бўлган воқеалар тасвирланади. Бу туркумдаги мистериялар 49200 мисрадан иборат бўлиб, уни ижро этишда 250 актёр иштирок этган. Иккинчи туркум 34574 мисра бўлиб, уни 400 актёр ижро этган. Учинчи туркумдаги мистериялар 64 минг мисрадан иборат бўлиб, уни ижро этишга 494 актёр жалб этилган. Францияда ва Швейцарияда бундай туркумлар билан бир қаторда дунёвий характердаги мистериялар ҳам юзага келди. Улар 8—10 ҳижоли бармоқ системасида яратилган. Дунёвий мистериялар асосида куртуаз лирика, рицарлик романлари ётар эди. Бундай мистериялар сайёр саҳналарда ўйналган. Мистерияларда халқчиллик элементлари кўпроқ ўрин эгаллаганлиги учун XVI асрда черков уларни тақиқлаб қўйди. Бироқ мистерия фарса (қ.) ва моралите (қ.) каби ўрта асрлар театри жанрларининг ривожига катта ҳисса қўшди. Мистерия Россияга Византия орқали ўтди, лекин у бу ерда у қадар шуҳрат қозона олмади."}}]}