{"headword": "metr", "key": "metr", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Metrik oʻlchovlar sistemasida: 100 santimetrga teng uzunlik oʻlchov birligi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Santimetrlarga boʻlingan shu uzunlikdagi oʻlchov asbobi; gazchoʻp.", "examples": [{"text": "Tasma metrni olib, oʻlchay boshladilar.", "source": "Guldasta"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/metr"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "161"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "длина комнаты пять метров", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "метр", "raw_meaning": "м metr (o‘lchov birligi); длина комнаты пять ~ов xonaning bo‘yi besh metr."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "126"}, "pos": "м", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МЕТР, -метр м", "raw_meaning": "metr;"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "547"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "metr", "raw_meaning": "n metre; kvadrat ~ square metre; kub ~ cubic metre"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "108"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Meter m", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "metr", "raw_meaning": "Meter m; kvadrat ~ Quadratmeter-m²; kub ~ Kubmeter-m³"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-arabcha-ruscha-inglizcha oʻquv lugʻati", "title": "ҲАММАБОП ЎЗБЕКЧА – АРАБЧА – РУСЧА – ИНГЛИЗЧА ЎҚУВ ЛУҒАТИ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Сулаймонов, Мўминжон; Раҳматуллаев, Юнусхон; Ғойиббоева, Райҳоной; Сулаймонова, Хулкарой (2021). ҲАММАБОП ЎЗБЕКЧА – АРАБЧА – РУСЧА – ИНГЛИЗЧА ЎҚУВ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/hammabop-ozbekcha-arabcha-ruscha-inglizcha-oquv-lugati/", "page": "20"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Метр", "raw_meaning": "متر Mitr Метр Metre"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "177"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(гр. metron — ўлчов сўзидан) — вазн, ўлчов. Бирор шеър асосида ётувчи ритмик бирлик, ўлчов. Вазн шеър нутқини прозаик нутқдан ажратиб турувчи асосий белги бўлиб, у шеърий системалар ва уларнинг табиати билан боғлиқ ҳолда турлича кўринишга эга бўлади. Масалан, бармоқ шеърий системасида асосий шеърий вазн бирлиги ҳижо ҳисобланиб, шеърий мисралардаги ҳижолар миқдори ва уларнинг нисбий тенглиги шу шеърнинг вазнини белгилайди. Аруз шеърий системасида эса вазн чўзиқ ҳамда қисқа ҳижоларнинг маълум тартибда келиши билан бирга, арабча фаала (ҳаракат) сўзи асосида тузилган ва Яқин ҳамда Ўрта Шарқ халқлари шеършунослигида қабул қилинган махсус ритмик бирликлар (масалан: фоилотун, мафоилун, мустафъилун, фаулун ва ҳ. к.) асосида белгиланади. Ҳар бир ритмик бўлак маълум рукнни ташкил этади. Рукн таркиби ҳижоларнинг маълум тартибдаги чўзиқ ҳамда қисқалиги билан аниқланади. Рус силлабик-тоник шеъриятида эса ритмик урғунинг тушишига қараб, икки ҳижоли, уч ҳижоли стопалар (туроқлар) қабул қилинган. Умуман, вазн шеъриятга оид муҳим тушунчалардан бири бўлиб, у турли халқлар шеърий системаси билан боғлиқ ҳолда турлича характерга эга. Турли шеърий системалардаги вазнларни умумлаштириб, икки катта гуруҳга бўлиш мумкин: а) миқдорий вазнлар; б) сифатий вазнлар. Сифатий вазнларга рус ва бошқа халқлар шеъриятидаги тоник, силлабик-тоник, шарқ шеъриятидаги аруз системасидаги вазнлар мансуб бўлиб, уларда вазн махсус бирликлар асосида белгиланади. Рус, ўзбек ва бошқа халқлар шеъриятининг силлабик системаси миқдорий вазнларга асосланган бўлиб, бундай вазнларда махсус бирликлар учрамайди. Шеърий вазн эса мисралараро ҳижолар миқдорининг нисбати билан белгиланади. Масалан, беш ҳижоли, етти ҳижоли, саккиз ҳижоли шеър кабилар.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Метр", "raw_meaning": "(гр. metron — ўлчов сўзидан) — вазн, ўлчов. Бирор шеър асосида ётувчи ритмик бирлик, ўлчов. Вазн шеър нутқини прозаик нутқдан ажратиб турувчи асосий белги бўлиб, у шеърий системалар ва уларнинг табиати билан боғлиқ ҳолда турлича кўринишга эга бўлади. Масалан, бармоқ шеърий системасида асосий шеърий вазн бирлиги ҳижо ҳисобланиб, шеърий мисралардаги ҳижолар миқдори ва уларнинг нисбий тенглиги шу шеърнинг вазнини белгилайди. Аруз шеърий системасида эса вазн чўзиқ ҳамда қисқа ҳижоларнинг маълум тартибда келиши билан бирга, арабча фаала (ҳаракат) сўзи асосида тузилган ва Яқин ҳамда Ўрта Шарқ халқлари шеършунослигида қабул қилинган махсус ритмик бирликлар (масалан: фоилотун, мафоилун, мустафъилун, фаулун ва ҳ. к.) асосида белгиланади. Ҳар бир ритмик бўлак маълум рукнни ташкил этади. Рукн таркиби ҳижоларнинг маълум тартибдаги чўзиқ ҳамда қисқалиги билан аниқланади. Рус силлабик-тоник шеъриятида эса ритмик урғунинг тушишига қараб, икки ҳижоли, уч ҳижоли стопалар (туроқлар) қабул қилинган. Умуман, вазн шеъриятга оид муҳим тушунчалардан бири бўлиб, у турли халқлар шеърий системаси билан боғлиқ ҳолда турлича характерга эга. Турли шеърий системалардаги вазнларни умумлаштириб, икки катта гуруҳга бўлиш мумкин: а) миқдорий вазнлар; б) сифатий вазнлар. Сифатий вазнларга рус ва бошқа халқлар шеъриятидаги тоник, силлабик-тоник, шарқ шеъриятидаги аруз системасидаги вазнлар мансуб бўлиб, уларда вазн махсус бирликлар асосида белгиланади. Рус, ўзбек ва бошқа халқлар шеъриятининг силлабик системаси миқдорий вазнларга асосланган бўлиб, бундай вазнларда махсус бирликлар учрамайди. Шеърий вазн эса мисралараро ҳижолар миқдорининг нисбати билан белгиланади. Масалан, беш ҳижоли, етти ҳижоли, саккиз ҳижоли шеър кабилар."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "158"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "metre, meter; метр ўлчови асосидаги metric; метрик ўлчови асосидаги система the metric system.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "метр", "raw_meaning": "metre, meter; метр ўлчови асосидаги metric; метрик ўлчови асосидаги система the metric system."}}, {"dictionary": {"name": "Matematikadan ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Сабиров, Мардан Аюбович (1973). МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/matematikadan-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "118"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "метр", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "метр", "raw_meaning": "метр"}}, {"dictionary": {"name": "Qurilish atamalari lugʻati", "title": "РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қосимов, Э. У.; Тўлаганов, А. А.; Асқаров, Б. А.; Ахмедов, С. И.; Ешниязов, Р. Н.; Жумамуратов, Д. Қ.; Хабилов, Б. А.; Ашрабов, А. А.; Қосимов, И. И.; Юсупов, Р. А.; Касимова, Г. А.; Пурханатдинов, А. П. (2017). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-qoraqalpoqcha-inglizcha-qurilish-atamalar-lugati/", "page": "120"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Метр, ўлчов бирлиги Метр (өлшем бирлик) Metre, meter", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Метр", "raw_meaning": "Метр, ўлчов бирлиги Метр (өлшем бирлик) Metre, meter"}}]}