Метод творческий

Метод творческий

1. — ижодий метод. Адабиёт ва санъатнинг бирор тарихий тараққиёт босқичида бадиий ижодга хос бир-бири билан узвий боғлиқ бўлган бир қанча барқарор хусусиятлари, асосий восита ва принциплари. Чунончи, бир ёзувчига мансуб бир неча асар таққосланса, илгари сурилган ғоялар ва турмуш воқеалари тўлқинида, характер ва ҳодисалар тасвирида, ёзувчи нутқи ва баён этиш усулида умумийлик, ўхшашлик борлиги сезилади. Бу умумийлик, ўхшашлик ёзувчи услубининг, яъни унинг ижодига хос ғоявий-бадиий хусусиятлар (ғоявий позиция, характер талқини ва сюжет тасвири, тилдаги ўзига хослик)нинг асосини ташкил этади. Турли тарихий давр ва турли мамлакат ёзувчилари ижодини ўзаро яқинлаштирувчи бадиий хусусиятларнинг ўхшашлиги эса ижодий ёки адабий метод ёрдамида аниқланади. Зотан ижодий метод ижодкорнинг воқеликка муносабати, ўзи танлаган ҳаётий воқеликни акс эттирувчи бадиий воситаларни қўллашдаги асосий ижодий принципларидан иборатдир. Масалан, классицизм (қ.), романтизм (қ.), реализм (қ.) каби. Демак, ижодий метод борлиқ ҳодисаларини танлаш, умумлаштириш ва баҳолаш принципидир. Бироқ ҳаёт мунтазам равишда ўзгариб, ривожланиб турар экан, бу санъатдан ҳам ўз характерини даврга мослаштиришни, объектив ҳаётни конкрет образларда мавжуд тарихий шароитнинг эстетик нормалари асосида акс эттиришни талаб этади. Шу маънода романтизм, реализм, танқидий реализм ижодий методлари ва ҳозирги адабий жараённинг асосий ижодий методи бўлган социалистик реализм (қ. Социалистик реализм) адабий тараққиётнинг маълум босқичида тарихий-зарурий эҳтиёж натижасида юзага келган ва бири иккинчисининг туғилишига замин ҳозирлаган.