{"headword": "MESNEVİ", "key": "mesnevi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "471"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Her beyti ayrı uyaklı bir divan edebiyatı nazım biçimi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Bu türdeki eserlerin genel adı.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "MESNEVİ", "raw_meaning": "МАСНАВИЙ 1.Her beyti ayrı uyaklı bir divan edebiyatı nazım biçimi. 2.Bu türdeki eserlerin genel adı."}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "173"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "ар. مثنوی — иккилик сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yaqin va Oʻrta Sharq xalqlari poeziyasidagi sheʼriy shakllardan biri. Masnaviyning har bir bandi (a—a, b—b, v—v kabi) ikki oʻzaro qofiyalanuvchi misralardan iborat boʻladi. Masalan: Xushdurur bogʻi koinot guli, Barchadan yaxshiroq hayot guli. Surdi chun roviy ul daqiq maqol, Anga ham boʻldi shah mufattishi hol. (Navoiy) Masnaviy oʻzining hajmi jihatidan ham, konkret vazn jihatidan ham chegaralanmaganligi uchun Sharqda epik asarlarda keng qoʻllanilgan. Sharq adabiyotidagi xamsachilik anʼanasi, umuman, dostonnavislik faqat masnaviy shakli bilan bogʻliqdir. Shuning uchun klassik adabiyotshunoslikda masnaviy termini doston maʼnosida ham qoʻllaniladi. Masalan, Alisher Navoiy oʻzining «Majolisun-nafois» asarida Mavlono Lutfiy haqida xabar berganda masnaviy terminini epik asar maʼnosida qoʻllaydi: «Va Mavlononing «Zafarnoma» tarjimasida oʻn ming baytdan ortiqroq masnaviysi bor...» Hozirgi sheʼriyatda ham shoirlar masnaviy shaklidan foydalanadilar. Masalan, Oybekning «Navoiy», «Zafar va Zahro» (1951), «Guli va Navoiy» (1968) kabi dostonlari masnaviy shaklida yaratilgan.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Месневи", "raw_meaning": "(ар. مثنوی — иккилик сўзидан) — маснавий. Яқин ва Ўрта Шарқ халқлари поэзиясидаги шеърий шакллардан бири. Маснавийнинг ҳар бир банди (а—а, б—б, в—в каби) икки ўзаро қофияланувчи мисралардан иборат бўлади. Масалан: Хушдурур боғи коинот гули, Барчадан яхшироқ ҳаёт гули. Сурди чун ровий ул дақиқ мақол, Анга ҳам бўлди шаҳ муфаттиши ҳол. (Навоий) Маснавий ўзининг ҳажми жиҳатидан ҳам, конкрет вазн жиҳатидан ҳам чегараланмаганлиги учун Шарқда эпик асарларда кенг қўлланилган. Шарқ адабиётидаги хамсачилик анъанаси, умуман, достоннавислик фақат маснавий шакли билан боғлиқдир. Шунинг учун классик адабиётшуносликда маснавий термини достон маъносида ҳам қўлланилади. Масалан, Алишер Навоий ўзининг «Мажолисун-нафоис» асарида Мавлоно Лутфий ҳақида хабар берганда маснавий терминини эпик асар маъносида қўллайди: «Ва Мавлононинг «Зафарнома» таржимасида ўн минг байтдан ортиқроқ маснавийси бор...» Ҳозирги шеъриятда ҳам шоирлар маснавий шаклидан фойдаланадилар. Масалан, Ойбекнинг «Навоий», «Зафар ва Заҳро» (1951), «Гули ва Навоий» (1968) каби достонлари маснавий шаклида яратилган."}}]}