{"headword": "МЕЖДУНАРОДНЫЙ ГЕОЛОГИЧЕСКИЙ КОНГРЕСС (МГК)", "key": "mejdunarodn y geologicheskiy kongress mgk", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "281"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Халқаро геологик конгресс (ХГК) — 1878 йили Парижда ХГКнинг биринчи сессияси бўлиб ўтди. Унда Европа ва Шимолий Америка геологлари қатнашдилар. Сессияда универсал стратиграфик шкалани ишлаб чиқиш ва жуда катта регионлар — бир неча давлатлар майдонини ўз ичига олган ҳудудлар учун халқаро геологик хариталар тузиш асосий масала қилиб қўйилди. ХГК анъанавий ҳолда ҳар 3—4 йилда бир маротаба турли қитъаларда ўтказилади. Йиғилишлар фақат дунё миқёсидаги уруш йилларида ўтказилмаган. Конгресс таркибида геологиянинг турли бўлимлари бўйича комиссиялар мавжуд. ХГК сессиялари орасидаги вақтда ишни мунтазам ташкил қилиш мақсадида бу ташкилотлар 1960 йили Халқаро Геология Фани Иттифоқи (ХГФИ)га бирлашдилар. Шу даврдан бошлаб конгресс ХГФИ нинг навбатдаги сессияси билан бир вақтда ўтказиладиган бўлди. ХГК томонидан айрим қитъалар учун ва дунё миқёсидаги биринчи халқаро геологик, тектоник ва бошқа махсус хариталар тузилди. Бундай хариталар Ерда содир бўладиган геологик жараёнларни ўрганиш имкониятини яратди ва умуман геология илмини кенг кўламда ривожланишини таъминлади. ХГКнинг навбатдаги сессиясида олдинги икки сессиялар оралиғидаги даврда олинган илмий ютуқлар якуни кўриб чиқилади ва келажакда бажариладиган тадқиқотларнинг асосий йўналишлари белгиланади. Конгрессда халқаро геологик ташкилотлар раҳбарларининг қайта сайлови ўтказилади. Конгресс Уставига (1976) биноан, ХГКнинг Олий органи — Бош ассамблея ҳисобланади, унда конгресснинг ҳамма вакиллари қатнашади. Йиғинда Бош ассамблеянинг президенти ва бош котиби сайланади, уларнинг ваколати кейинги сессиягача сақланиб туради. ХГКнинг Ишчи органи вазифасини конгресс Кенгаши бажаради, кенгашга ўз делегатларини юборган ҳамма давлатларнинг вакиллари аъзо қилиб қабул қилинади. Кенгашга ХГК Уставига ўзгартиришлар киритиш учун тушган таклифларни кўриб чиқиш ва конгресснинг кейинги сессияси ўтказиладиган жойни аниқлаш ваколати берилган. 1897 йилдан бошлаб конгресс Кенгаши Петербург ФА тавсияси билан таъсис этилган Л.А.Спендаров номидаги халқаро геологик мукофотни ушбу сессияни ташкил қилган давлатнинг кўзга кўринган олимига геология соҳасида эришган юксак ютуқлари учун тақдим этади. ХГК нинг ишчи органи — Раҳбарият комитети бўлиб, унга олдинги сессиялар президентлари ва бош котиблари ҳамда ХГФИ президенти ва бош котиби киради. Комитет конгресснинг ҳамма бўлимларида бажарилаётган ишларни назорат қилиб боради. ХГКнинг деярли ҳамма сессиялари учун эсдалик нишонлари чиқарилган. Россия ва собиқ Иттифоқда ХГКнинг учта: Петербургда 7-сессияси (1897, през. — А.П.Карпинский); Москвада 17-сессияси (1937, през. — И.М. Губкин) ва 27-сессияси (1994, през. — Е.А.Козловский) бўлиб ўтган. Бу сессиялар дунё миқёсида геология илмини ривожланишига муносиб ҳисса қўшди. ХГКнинг бу сессияларида Европа, Россия (1897), собиқ Иттифоқ ҳудудларининг (1937) геологик ва Ер", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МЕЖДУНАРОДНЫЙ ГЕОЛОГИЧЕСКИЙ КОНГРЕСС (МГК)", "raw_meaning": "Халқаро геологик конгресс (ХГК) — 1878 йили Парижда ХГКнинг биринчи сессияси бўлиб ўтди. Унда Европа ва Шимолий Америка геологлари қатнашдилар. Сессияда универсал стратиграфик шкалани ишлаб чиқиш ва жуда катта регионлар — бир неча давлатлар майдонини ўз ичига олган ҳудудлар учун халқаро геологик хариталар тузиш асосий масала қилиб қўйилди. ХГК анъанавий ҳолда ҳар 3—4 йилда бир маротаба турли қитъаларда ўтказилади. Йиғилишлар фақат дунё миқёсидаги уруш йилларида ўтказилмаган. Конгресс таркибида геологиянинг турли бўлимлари бўйича комиссиялар мавжуд. ХГК сессиялари орасидаги вақтда ишни мунтазам ташкил қилиш мақсадида бу ташкилотлар 1960 йили Халқаро Геология Фани Иттифоқи (ХГФИ)га бирлашдилар. Шу даврдан бошлаб конгресс ХГФИ нинг навбатдаги сессияси билан бир вақтда ўтказиладиган бўлди. ХГК томонидан айрим қитъалар учун ва дунё миқёсидаги биринчи халқаро геологик, тектоник ва бошқа махсус хариталар тузилди. Бундай хариталар Ерда содир бўладиган геологик жараёнларни ўрганиш имкониятини яратди ва умуман геология илмини кенг кўламда ривожланишини таъминлади. ХГКнинг навбатдаги сессиясида олдинги икки сессиялар оралиғидаги даврда олинган илмий ютуқлар якуни кўриб чиқилади ва келажакда бажариладиган тадқиқотларнинг асосий йўналишлари белгиланади. Конгрессда халқаро геологик ташкилотлар раҳбарларининг қайта сайлови ўтказилади. Конгресс Уставига (1976) биноан, ХГКнинг Олий органи — Бош ассамблея ҳисобланади, унда конгресснинг ҳамма вакиллари қатнашади. Йиғинда Бош ассамблеянинг президенти ва бош котиби сайланади, уларнинг ваколати кейинги сессиягача сақланиб туради. ХГКнинг Ишчи органи вазифасини конгресс Кенгаши бажаради, кенгашга ўз делегатларини юборган ҳамма давлатларнинг вакиллари аъзо қилиб қабул қилинади. Кенгашга ХГК Уставига ўзгартиришлар киритиш учун тушган таклифларни кўриб чиқиш ва конгресснинг кейинги сессияси ўтказиладиган жойни аниқлаш ваколати берилган. 1897 йилдан бошлаб конгресс Кенгаши Петербург ФА тавсияси билан таъсис этилган Л.А.Спендаров номидаги халқаро геологик мукофотни ушбу сессияни ташкил қилган давлатнинг кўзга кўринган олимига геология соҳасида эришган юксак ютуқлари учун тақдим этади. ХГК нинг ишчи органи — Раҳбарият комитети бўлиб, унга олдинги сессиялар президентлари ва бош котиблари ҳамда ХГФИ президенти ва бош котиби киради. Комитет конгресснинг ҳамма бўлимларида бажарилаётган ишларни назорат қилиб боради. ХГКнинг деярли ҳамма сессиялари учун эсдалик нишонлари чиқарилган. Россия ва собиқ Иттифоқда ХГКнинг учта: Петербургда 7-сессияси (1897, през. — А.П.Карпинский); Москвада 17-сессияси (1937, през. — И.М. Губкин) ва 27-сессияси (1994, през. — Е.А.Козловский) бўлиб ўтган. Бу сессиялар дунё миқёсида геология илмини ривожланишига муносиб ҳисса қўшди. ХГКнинг бу сессияларида Европа, Россия (1897), собиқ Иттифоқ ҳудудларининг (1937) геологик ва Ер"}}]}