{"headword": "marsiya", "key": "marsiya", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror shaxsning vafoti munosabati bilan uning xotirasiga bagʻishlab yozilgan motam sheʼri; Sharq sheʼriyatidagi adabiy janrlardan biri.", "examples": [{"text": "Biz oʻlim va gʻamginlikning marsiyasini emas, hayot qoʻshigʻini kuylashimiz kerak!", "source": "Uygʻun, Hayot qoʻshigʻi."}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/marsiya"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "104"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror shaxsning vafoti munosabati bilan yozilgan motam sheʼri.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "МАРСИЯ", "raw_meaning": "MERSİYE, AĞIT Бирор шахснинг вафоти муносабати билан ёзилган мотам шеъри."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "105"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "marsiya", "raw_meaning": "↑ Trauerlied n"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "169"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Motam elegiyasi: Yaqin va Oʻrta Sharq poeziyasidagi adabiy janrlardan biri boʻlib, biror mashhur kishi vafoti munosabati bilan gʻam-alam va hasratni ifodalaydigan sheʼr. Marsiya dastlab xalq ogʻzaki ijodida kishilik jamiyatining juda ham qadimgi bosqichlarida paydo boʻlgan. (Masalan, «Devoni lugʻotit turk»dagi Alp Ertunga marsiyasi.) Keyinchalik marsiyalar turli xalqlarda turlicha qatʼiy shaklga kirib, bir necha xil versiya va variantlarda keng tarqalgan. Xalq ogʻzaki ijodidagi marsiyalar yigʻi deb ham ataladi. Masalan: Oʻlim qursin, ado qildi, Yuraklarim zada qildi. Zada qilmay nima qildi, Mehribondan judo qildi. Xalq ogʻzaki ijodidagi marsiyalarda oʻlimdan, dunyodan shikoyat, oh-zor motivlari yetakchilik qiladi. Marsiya keyinchalik yozma adabiyotga ham oʻtdi. Oʻzbek klassik adabiyotida Alisher Navoiyning Jomiy vafoti munosabati bilan bitgan marsiyasi mashhurdir. Hozirgi marsiyalarda oʻlgan shaxsning jamiyatdagi oʻrni, xizmatlari eslanadi va uning oʻlimi munosabati bilan shoir oʻzining va xalqning qaygʻusi, iztirobini bayon etadi. Bunday marsiyalar Hamza, H. Olimjon, Oybek, Uygʻun, Mirtemir, S. Zunnunova, A. Oripov, Rauf Parfi kabi shoirlar ijodida uchraydi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Марсийа", "raw_meaning": "марсия. Мотам элегияси: Яқин ва Ўрта Шарқ поэзиясидаги адабий жанрлардан бири бўлиб, бирор машҳур киши вафоти муносабати билан ғам-алам ва ҳасратни ифодалайдиган шеър. Марсия дастлаб халқ оғзаки ижодида кишилик жамиятининг жуда ҳам қадимги босқичларида пайдо бўлган. (Масалан, «Девони луғотит турк»даги Алп Эртунга марсияси.) Кейинчалик марсиялар турли халқларда турлича қатъий шаклга кириб, бир неча хил версия ва вариантларда кенг тарқалган. Халқ оғзаки ижодидаги марсиялар йиғи деб ҳам аталади. Масалан: Ўлим қурсин, адо қилди, Юракларим зада қилди. Зада қилмай нима қилди, Меҳрибондан жудо қилди. Халқ оғзаки ижодидаги марсияларда ўлимдан, дунёдан шикоят, оҳ-зор мотивлари етакчилик қилади. Марсия кейинчалик ёзма адабиётга ҳам ўтди. Ўзбек классик адабиётида Алишер Навоийнинг Жомий вафоти муносабати билан битган марсияси машҳурдир. Ҳозирги марсияларда ўлган шахснинг жамиятдаги ўрни, хизматлари эсланади ва унинг ўлими муносабати билан шоир ўзининг ва халқнинг қайғуси, изтиробини баён этади. Бундай марсиялар Ҳамза, Ҳ. Олимжон, Ойбек, Уйғун, Миртемир, С. Зуннунова, А. Орипов, Рауф Парфи каби шоирлар ижодида учрайди."}}]}