Культурно-историческая школа

Культурно-историческая школа

1. — маданий-тарихий мактаб. XIX асрнинг иккинчи ярмида Ғарбий Европа ва рус адабиётшунослигида вужудга келган адабий оқим. Бу оқим тарафдорлари фаннинг асосий вазифасини фактларни моҳият эътибори билан тушунтириб беришда эмас, балки уларни тўплашда, жамлашда кўрганлар; уларнинг фикрича, табииёт фанлари, социология, историография ва маданият соҳаларида фактларни аниқ методлар билан позитивизм принципи негизида ўрганишга асосланган тажрибагина ҳақиқий илм ҳисобланади. Чунончи, Ғарбда маданий-тарихий мактаб асосчиларидан бири бўлган француз санъати ва адабиёти назариётчиси И. Тэн (1828—1893 йиллар), адабиётни текшириш вазифаси ёзувчи биографияси ва психологиясини, «маданий муҳит» ва ижтимоий психологиянинг ўзига хос томонларини, табиий, иқлимий, маҳаллий ва тарихий шароит ва хусусиятлар билан боғлиқ бўлган «ирқий» белгиларни кенг даражада тўплашга асосланиши кераклигини уқтиради. Маънавий ҳаёт тараққиётини белгиловчи асосий фактор — жамиятнинг синфий характери ва ижодкор дунёқарашини И. Тэн ҳисобга олмайди. Бундай чекланган қараш бу оқим тарафдорларининг барчасига хос бўлган.