Критика литературная

Критика литературная

1. (гр. kritike — ҳукм сўзидан) — адабий танқид. Адабиётшуносликнинг таркибий қисми, мустақил бир соҳаси бўлиб, у адабий жараённи, шу жараёнда яратилаётган бадиий асарларнинг ғоявий-эстетик қиммати, умумхалқ адабиётидаги ўрнини, муваффақият ва чекинишларни, адабий жараённинг йўналишини аниқлаб, баҳолаб берувчи адабий ижод тури. Адабий танқид ўз характерига кўра жуда мураккаб бўлиб, у тадқиқотчидан адабиёт назариясини, тарихини, ҳозирги адабий жараённи, эстетик қарашлар тарихини ва типларини, ижтимоий-сиёсий, ижтимоий-иқтисодий, ижтимоий-маданий ҳаётни яхши билишни талаб этади. Адабий танқид адабиётшуносликнинг ҳам назарий, ҳам амалий соҳасидир. Яратилган ҳар бир асарни эстетик нуқтаи назардан таҳлил этиш унинг назарий томони бўлса, амалий томони шундаки, ўзи таҳлил этаётган асарнинг ижтимоий ҳаётдаги ролини, бу асардаги образлар, фикрларнинг ўқувчиларга таъсирини аниқлаб беради ва айни пайтда, ўқувчини асардаги фикрларга, образларга эргашишга даъват этади. Мана шу икки жиҳатга кўра адабий танқид ғоят масъулиятли соҳадир. Танқидчи ҳамма вақт ёзувчи ва китобхон ўртасида одил ҳакам бўлмоғи лозим. Жаҳон адабий танқидчилари ичида Лессинг, Дидро, Белинский, Чернишевский, Добролюбов, Меринг, Луначарскийларнинг номи машҳурдир. Адабий танқид Аристотель замонидан буён, турли тарихий шароит, адабий оқим ва методлар, ҳоким ижтимоий-сиёсий қарашлар билан боғлиқ ҳолда турлича характер касб этиб келди. К. Маркс, Ф. Энгельс ва В. И. Ленин материалистик